KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-yil yakunlariga ko‘ra, umumta’lim maktablarining 2-sinf o‘quvchilarida o‘qish savodxonligi darajasi xalqaro PISA baholash tizimi standartlaridan o‘rtacha 20-25% ga past ekanligi kuzatilgan [1]. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan o‘tkazilgan pilot tadqiqotlarda ko‘rsatilishicha, 2-sinf o‘quvchilarining 35% dan ortig‘i matnni to‘liq tushunish, sharhlash va undan asosiy g‘oyani ajratib olishda qiyinchiliklarga duch keladi [2]. Bu holat, global miqyosda o‘qish savodxonligi ko‘rsatkichlari bo‘yicha dunyoning yetakchi davlatlarida (masalan, Finlyandiya, Kanada) 90% dan yuqori bo‘lgan [3] o‘quvchilarning matnni tushunish darajasi bilan solishtirilganda, milliy ta’lim tizimimiz oldida turgan jiddiy chaqiriqlardan birini aks ettiradi. Bolalarni erta yoshdan matn bilan ishlashga, tahlil qilishga va ijodiy fikrlashga o‘rgatish, ularning keyingi akademik muvaffaqiyatlari uchun poydevor yaratishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu kurs ishi o‘qish savodxonligini oshirishdagi dolzarb muammolardan biri – o‘quvchilarda matnni tushunish va tahlil qilish ko‘nikmalarining sustligini hal etishga qaratilgan. Hozirgi kunda an’anaviy o‘qitish metodlari o‘quvchilarni faol o‘quv jarayoniga yetarlicha jalb qila olmayapti va ularning motivatsiyasini oshirishda cheklangan imkoniyatlarga ega bo‘lib qolmoqda [4]. Ertaklar esa bolalar psixologiyasiga mos, qiziqarli va axloqiy qadriyatlarni singdirishga yordam beruvchi samarali vosita hisoblanadi. Biroq, ertaklarni shunchaki o‘qish bilan cheklanib qolmasdan, ularni interfaol metodlar orqali o‘qitish bolalarning kognitiv rivojlanishini, fikrlash qobiliyatini va ijodiy salohiyatini aniq miqdorda yaxshilash imkonini beradii mumkin [5]. Bu esa ta’lim jarayonini yanada samarali va mazmunli qilishga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda juda keng bo‘lib, ko‘plab yetakchi olimlar ushbu yo‘nalishda chuqur tadqiqotlar olib borganlar. Masalan, J. Bruner (1960) kognitiv rivojlanish nazariyasini ishlab chiqib, bolalarning bilimlarni faol ravishda qurishini va interfaol o‘rganishning ahamiyatini ko‘rsatdi [6]. L. Vygotskiy (1978) esa "ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi" orqali ijtimoiy o‘zaro aloqa va hamkorlikning o‘quvchilarning rivojlanishidagi o‘rnini ta’kidladi, bu interfaol metodlar asosini tashkil etadi [7]. D. Johnson va R. Johnson (1989) kooperativ o‘rganis ...