KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-2024 o'quv yilida umumiy o'rta ta'lim maktablari soni 10 mingdan oshib, 6.5 milliondan ziyod o'quvchi tahsil olmoqda [1]. Shunga qaramay, PISA (Xalqaro talabalarni baholash dasturi) kabi xalqaro baholashlarda O'zbekistonning natijalari hozircha qoniqarli emas, o'quvchilarning 60% dan ortig'i o'qish savodxonligi bo'yicha boshlang'ich darajadan yuqori ko'rsatkichga erisha olmayapti [2]. Bu holat, ayniqsa ona tili darslarida o'quvchilarning tahliliy va kreativ fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish zaruratini ko'rsatadi. An'anaviy yondashuvlar ko'pincha bilimlarni yodlashga qaratilgan bo'lib, muammolarni nostandart tarzda yechish, kreativ fikrlash va divergent yondashuvni shakllantirishga yetarlicha e'tibor bermaydi. Natijada, o'quvchilar real hayotda duch keladigan murakkab vaziyatlarda innovatsion yechimlar topishda qiynalishadi, bu esa ularning kelajakdagi kasbiy va ijtimoiy moslashuviga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Bugungi shiddatli global o'zgarishlar sharoitida, kelajak avloddan nafaqat ma'lumotlarni o'zlashtirish, balki ularni tahlil qilish, tanqidiy baholash va yangicha g'oyalar yaratish talab etilmoqda. Ayniqsa, ona tili darslarida nostandart yechim berish metodikasini joriy etish, o'quvchilarda kreativ fikrlash, muammoli vaziyatlarni hal qilish ko'nikmalari hamda lateral fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega. Bu esa o'quvchilarni faqatgina bilimlarni egallashga emas, balki ularni amalda qo'llash, o'zlashtirilgan ma'lumotlar asosida yangi yechimlar yaratishga undaydi. Ta'lim tizimining asosiy maqsadi nafaqat ma'lumot berish, balki shaxsni ijodiy, mustaqil fikrlaydigan va zamonaviy talablarga javob beradigan kadrlar etib tarbiyalashdan iboratdir. Shu sababli, ona tili darslarida nostandart yechim berish metodikasini takomillashtirish orqali o'quvchilarning akademik ko'rsatkichlarini oshirish va ularning kelajakdagi muvaffaqiyatiga zamin yaratish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan bo'lsa-da, ona tili darslarida nostandart yechimlarni qo'llashning amaliy-metodologik jihatlari hali to'liq o'rganilmagan. Xususan, J. Guilford (1967) divergent fikrlash nazariyasini ishlab chiqib, kreativlikning asosiy komponentlarini aniqlagan [3]. E. De Bono (1971) esa lateral fikrlash tushunchasini t ...