KURS ISHI

KIRISH Jahon organik qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bozori hajmi 2022-yilda 136 milliard dollarni tashkil etdi va 2027-yilga borib 260 milliard dollarga yetishi kutilmoqda, bu esa yiliga oʻrtacha 13,8% oʻsish surʼatini anglatadi [1]. Xususan, global organik yer maydonlari 2022-yilda 76,4 million gektarga yetib, 2021-yilga nisbatan 1,2% oʻsishni koʻrsatdi [2]. Oʻzbekistonda organik qishloq xoʻjaligi soʻnggi yillarda jadal rivojlanmoqda, ayniqsa meva-sabzavot va dukkakli ekinlar eksporti salohiyati yuqori baholanmoqda. Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining umumiy eksport hajmi 2023-yilda 1,8 milliard dollarni tashkil etgan boʻlsa, uning tarkibida organik mahsulotlarning ulushi hali sezilarli darajada emas, ammo bu yoʻnalishda faol siyosiy qoʻllab-quvvatlash va investitsiyalar jalb etilishi hisobiga oʻsish tendensiyasi kuzatilmoqda [3]. Masalan, organik paxta yetishtirishga ixtisoslashgan fermer xoʻjaliklari soni 2022-yilda 20 taga yetgan va ular 15 ming gektardan ortiq maydonda organik mahsulot yetishtirmoqda [4]. Organik mahsulotlar isteʼmoli Toshkent shahri va boshqa yirik shaharlarda aholi daromadining oshishi hamda sogʻlom turmush tarzi tamoyillarining ommalashuvi bilan birga yiliga oʻrtacha 10% dan ortiq oʻsib bormoqda, ammo bozor hajmi boʻyicha aniq milliy statistik maʼlumotlar hali cheklangan [5]. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi davrda oziq-ovqat xavfsizligi, atrof-muhitni muhofaza qilish va aholi salomatligini taʼminlash boʻyicha global chaqiriqlar fonida alohida ahamiyat kasb etmoqda. Anʼanaviy qishloq xoʻjaligida sintetik oʻgʻitlar va pestitsidlardan foydalanish tuproq degradatsiyasi, suv resurslarining ifloslanishi va inson salomatligiga salbiy taʼsirlarni keltirib chiqarmoqda [6]. Organik qishloq xoʻjaligi, bu muammolarga yechim sifatida, ekologik barqarorlikni taʼminlash, bioxilma-xillikni saqlash va yuqori sifatli, xavfsiz mahsulotlar yetishtirish imkonini beradi. Biroq, Oʻzbekistonda organik mahsulotlar bozorini rivojlantirish uchun huquqiy-meʼyoriy baza, sertifikatlashtirish infratuzilmasi, ishlab chiqaruvchilar va isteʼmolchilar oʻrtasidagi axborot almashinuvi kabi yoʻnalishlarda koʻplab hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, organik mahsulotlar narxining anʼanaviy mahsulotlarga nisbatan yuqoriligi va isteʼmolchilarning xabardorlik darajasining pastligi bozorni kengaytirishga toʻsiq boʻlmoqda, bu esa ushbu tadqiqot doirasida chuqur ...