KURS ISHI

KIRISH Jahon organik mahsulotlar bozori 2022-yilda 136 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2023-yildan 2030-yilgacha yillik o‘sish sur’ati (CAGR) 10.2% ni tashkil etishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sish sur’atlari iste’molchilarning sog‘liqqa va atrof-muhitga bo‘lgan e’tiborining ortib borayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda esa organik qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish va iste’mol qilish madaniyati endigina shakllanmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda organik mahsulotlar eksporti hajmi 50 million AQSh dollariga yaqinlashgan bo‘lib, bu umumiy qishloq xo‘jaligi eksportidagi ulushining 1.5% atrofida ekanligini bildiradi [2]. Shuningdek, 2022-yilda O‘zbekistondagi sertifikatlangan organik yer maydonlari 2018-yilga nisbatan 2.5 barobar oshib, 80 ming gektardan ortiqni tashkil etdi [3]. Bu ko‘rsatkichlar mamlakatda organik bozorning rivojlanishi uchun ulkan salohiyat mavjudligidan dalolat beradi. Bugungi kunda iste’molchilarning sog‘lom turmush tarzi va ekologik xavfsizlikka bo‘lgan talablari ortib borayotgani, shuningdek, global iqlim o‘zgarishlari va tuproq degradatsiyasi muammolari organik qishloq xo‘jaligini rivojlantirishni yanada dolzarb qilmoqda. Mavjud an’anaviy qishloq xo‘jaligi tizimlari ko‘pincha kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan foydalanish orqali atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, bu esa tuproq unumdorligini pasaytiradi, suv resurslarini ifloslantiradi va bioxilma-xillikka ziyon yetkazadi. O‘zbekistonda ham organik mahsulotlar bozorini rivojlantirish jarayoni qator muammolar, jumladan, sertifikatlash tizimining yetarlicha shakllanmaganligi, aholi o‘rtasida organik mahsulotlar haqida xabardorlik darajasining pastligi, kichik fermer xo‘jaliklari uchun moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlarining cheklanganligi hamda organik mahsulotlar uchun samarali marketing va tarqatish kanallarining mavjud emasligi sababli sekin kechmoqda. Ushbu kurs ishi ushbu muammolarni har tomonlama tahlil qilish va ularni hal etish bo‘yicha aniq takliflar ishlab chiqishga qaratilgan bo‘lib, bu mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va eksport salohiyatini oshirish uchun katta ahamiyatga ega. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli olimlar tomonidan chuqur tadqiq qilingan. Jahon miqyosida, **Altieri, M.A. (2000)** o‘zining agroekologiya bo‘yicha ishlari bilan tan ...