KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-dekabrdagi "Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va AKT sohasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PQ-444-sonli qaroriga koʻra, mamlakatimizda raqamli xizmatlar hajmi 2023-yilda 2,5 milliard AQSh dollarini tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 28% o'sishni ko'rsatgan [1]. Bu o'sishda axborot texnologiyalari va dasturiy ta'minot sohasining ulushi sezilarli bo'lib, ayniqsa, ma'lumotlarni qayta ishlash, algoritmik yechimlar va optimallashtirish masalalariga bo'lgan talab ortmoqda. Permutatsiyalar va kombinatsiyalar nazariyasi ushbu sohalarning asosini tashkil etib, kriptografiya, logistika, ma'lumotlar tahlili va hatto sun'iy intellekt kabi yo'nalishlarda samaradorlikni oshirishda fundamental rol o'ynaydi. Misol uchun, shifrlash algoritmlarini yaratishda, optimal marshrutlarni aniqlashda yoki murakkab tizimlarda imkoniyatlar sonini hisoblashda ushbu tushunchalarga tayanish zarur. Shuningdek, O'zbekistonda 2023-yilda innovatsiyalar uchun ajratilgan budjet mablag'lari umumiy YIMning 0,2% ga yetgan [2], bu esa ilmiy tadqiqotlar va amaliy yechimlarni ishlab chiqishga bo'lgan e'tiborning ortishini ko'rsatadi. Mazkur tadqiqot mavzusi bugungi kunda axborot xavfsizligi, resurslarni optimallashtirish va murakkab tizimlarni modellashtirish kabi sohalarda dolzarbligini saqlab qolmoqda. Global miqyosda kiberxavfsizlik tahdidlari yiliga 15% ga o'sib borayotgani [3] fonida, kriptografik algoritmlar samaradorligini oshirish, ya'ni permutatsiyalar nazariyasidan foydalanib shifrlash mexanizmlarini mustahkamlash ustuvor vazifa hisoblanadi. Logistika va ta'minot zanjiri boshqaruvi sohasida esa, optimal marshrutlarni aniqlash, inventarizatsiyani samarali joylashtirish va resurslarni taqsimlashda o'ringa qo'yishlar va o'rinlashtirishlar yordamida millionlab dollar iqtisod qilish imkoniyatlari mavjud [4]. Shuningdek, sun'iy intellekt va mashinani o'rganishda, ma'lumotlar to'plamidagi elementlarning turli tartiblarini tahlil qilish, naqshlarni aniqlash va algoritmlar samaradorligini oshirishda kombinatorik usullarning ahamiyati kundan-kun ortib bormoqda. Mavjud adabiyotlarda bu tushunchalarning amaliy qo'llanilishi bo'yicha keng ko'lamli tadqiqotlar mavjud bo'lsada, O'zbekistonning iqtisodiy va raqamli ekotizimi kontekstida ularni chuqur tahlil qilish va aniq amaliy tavsiyalar ishlab chiqish borasida h ...