KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 26-maydagi “Adabiyot va san’at sohalarida yozuvchi, shoir va adiblarni qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-164-sonli qarori ijrosi doirasida milliy adabiyotimizni chuqur o‘rganish va keng targ‘ib qilish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda [1]. Bu borada o‘zbek adabiyoti tarixida o‘ziga xos o‘rin tutgan, o‘quvchilar qalbidan joy olgan adib O‘tkir Hoshimov ijodini, xususan uning qissalarining badiiy jozibasi sirlarini tadqiq etish muhim vazifadir. O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘tkir Hoshimov asarlari, jumladan qissalari so‘nggi besh yilda mamlakat miqyosida eng ko‘p o‘qilgan badiiy adabiyotlar ro‘yxatidan joy olgan bo‘lib, ularning umumiy tiraji 1,5 million nusxadan oshadi [2]. Bu raqamlar adib ijodiga bo‘lgan jamoatchilik qiziqishining yuqoriligini va uning asarlari bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmaganligini yaqqol ko‘rsatadi. Adabiyotshunoslik fanida O‘tkir Hoshimov ijodiga bag‘ishlangan ko‘plab tadqiqotlar mavjud bo‘lsa-da, uning qissalarining aynan “joziba sirlari”ni, ya’ni ularning o‘quvchiga estetik ta’sir mexanizmlarini, psixologik ta’sir kuchini va milliy mentalitetni aks ettirishdagi mahoratini kompleks yondashuv asosida chuqur tahlil qilish zarurati mavjud. O‘tkir Hoshimov qissalarining jozibasi faqatgina badiiy tilining soddaligida yoki syujetining qiziqarliligida emas, balki chuqur falsafiy ma’no, inson ruhiyatining murakkab qirralarini mohirona ochib berishida, milliy qadriyatlar va ma’naviy-axloqiy muammolarning badiiy talqinida namoyon bo‘ladi. Bugungi kunda yoshlarimizni kitobxonlikka jalb qilish, ularning estetik didini shakllantirishda O‘tkir Hoshimov kabi yozuvchilarning asarlari beqiyos ahamiyatga ega. Biroq, zamonaviy axborot texnologiyalari va raqamli madaniyat sharoitida badiiy asarning “joziba”sini ilmiy asosda tahlil qilish, uning o‘quvchi ongiga ta’sir etish mexanizmlarini aniqlash va bu tajribani adabiy ta’lim jarayoniga tatbiq etish hali to‘liq hal etilmagan muammo hisoblanadi. O‘zbekistonda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan harakatlar doirasida, 2023-yilda o‘tkazilgan “Eng kitobxon maktab” tanlovida qatnashgan o‘quvchilarning 45% dan ortig‘i O‘tkir Hoshimov asarlarini sevib o‘qishlarini ta’kidlagan [3]. Bu fakt adib ijodining bugungi yoshlar uchun ham qanchalik jozibador ...