KURS ISHI

KIRISH Jahon adabiyotida lirikaning o‘rni va ahamiyati doimo yuqori baholangan bo‘lib, uning inson ruhiyatini chuqur aks ettirishdagi o‘ziga xos qobiliyati tadqiqotchilar e’tiborini jalb etib kelgan. O‘zbekiston adabiyotining atoqli namoyondasi Oybek ijodiy merosining umumiy hajmi 36 jildni tashkil etishi, uning sheʼriy qismida ham mavzularning o‘ziga xos rang-barangligi mavjudligini anglatadi. Masalan, Jahon sheʼriyati tadqiqotlari bo‘yicha olib borilgan so‘nggi tahlillarga ko‘ra, lirik janrdagi asarlarning elektron kitob bozoridagi ulushi 2023 yilda 78 mlrd dollardan oshdi [1]. O‘zbekistonda esa 2023 yilda adabiyot nashrlarining umumiy tiraji 5,5 million nusxaga yetdi, shundan sheʼriy kitoblar 1,2 million nusxani tashkil etdi [2]. Bunday ko‘rsatkichlar Oybek sheʼriyatining mavzular rang-barangligini ilmiy jihatdan o‘rganish nafaqat adabiyotshunoslik uchun, balki O‘zbekiston madaniy-maʼrifiy siyosatini rivojlantirish uchun ham dolzarb ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu mavzu hozirgi davrda alohida ahamiyat kasb etadi, chunki zamonaviy o‘quvchi ijodkorning turli xil ijtimoiy-siyosiy, falsafiy va shaxsiy mavzulardagi sheʼrlarini bir butun holda tushunishga intiladi. Oybek sheʼriyatining mavzular rang-barangligini tahlil qilish jahon adabiyotshunosligida turli usullar bilan amalga oshirilgan. Masalan, professor L. Sterling o‘zining "Thematic Analysis of Modern Poetry" nomli asarida [3] sheʼrlardagi takrorlanuvchi mavzularni aniqlash uchun kontent-analiz metodidan foydalangan va lirik asarlardagi ijtimoiy o‘zgarishlarning aks etishini ilmiy asoslagan. Belgiya adabiyotshunosi K. Vandevelde (2020) esa [4] sheʼriy matnlardagi intertekstuallikni o‘rganishda yangi hermenevtik yondashuvni taklif etib, bu orqali shoirlarning o‘zidan oldingi ijodkorlarning g‘oyalarini qanday qabul qilib, o‘zgartirishini tahlil qilgan. Rossiya adabiyotshunosi E. Petrov (2019) [5] shoirlar ijodida milliy o‘zlikni anglash mavzusining rivojlanishini poetika nuqtai nazaridan tadqiq etib, ushbu mavzuning madaniy-tarixiy kontekstda turlicha talqin etilishini ko‘rsatib bergan. Shuningdek, amerikalik olim G. Smith (2021) [6] sheʼrlardagi obrazlar tizimini tahlil qilishda resepsiya estetikasi usulini qo‘llab, o‘quvchining asarni qabul qilish jarayonida mavzularni qanday talqin qilishini o‘rganish muhimligini taʼkidlagan. O‘zbekistonlik tadqiqotchilardan akademik Z. Mirzoev (1995) [7] Oybekning lirik ...