KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Milliy universiteti Adabiyotshunoslik fakulteti ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda o‘zbek adabiyoti bo‘yicha chop etilgan ilmiy maqolalarning atigi 12%i [1] XX asr o‘zbek poeziyasidagi mavzular rang-barangligini chuqur tizimli tahlil qilishga bag‘ishlangan. So‘nggi besh yil ichida Oybek ijodi bo‘yicha himoya qilingan dissertatsiyalarning 7%i [2] bevosita uning she’riyatidagi mavzu xilma-xilligini kompleks o‘rganishga yo‘naltirilgan bo‘lib, bu adibning ulkan poetik merosini to‘liq ochib berishda hali ham katta bo‘shliqlar mavjudligini ko‘rsatadi. Bugungi kunda yosh avlodning milliy adabiy qadriyatlarga qiziqishini oshirish, ularning badiiy didini shakllantirishda ulug‘ mutafakkir va san’atkorlar ijodini har tomonlama o‘rganish muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, Oybekdek serqirra ijodkorning poeziyasida aks etgan ijtimoiy, falsafiy, vatanparvarlik va insoniy mavzularning o‘ziga xosligi va ularning badiiy ifoda vositalarini tadqiq etish zamonaviy adabiyotshunoslik uchun dolzarb vazifadir. Shu bilan birga, zamonaviy adabiy tanqidda ham, o‘quv qo‘llanmalarida ham Oybek she’riyatidagi mavzular rang-barangligining genezisi, evolyutsiyasi va o‘zbek adabiyoti taraqqiyotidagi o‘rni yuzasidan yagona, to‘liq va tizimlashtirilgan tadqiqotlar yetarli emasligi kuzatiladi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, birinchi navbatda, Oybekning o‘zbek adabiyotidagi beqiyos o‘rni va uning she’riy ijodining hozirgacha to‘liq ochib berilmagan qirralari bilan bog‘liq. Adibning poeziyasi, bir tomondan, davr ruhini, ijtimoiy-siyosiy jarayonlarni yorqin aks ettirgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, insoniy kechinmalar, falsafiy mushohadalar va tabiiy go‘zalliklarni teran badiiy idrok etish bilan ajralib turadi. Hozirgi globallashuv davrida milliy o‘ziga xoslikni saqlash, yoshlarda milliy g‘urur va vatanparvarlik tuyg‘ularini shakllantirishda Oybek she’riyatidagi Vatanga muhabbat, fidoyilik, bunyodkorlik g‘oyalari beqiyos ahamiyatga ega. Biroq, mavjud adabiyotshunoslikda Oybekning har bir mavzuni qanday badiiy usullar bilan boyitgani, mavzular orasidagi o‘zaro bog‘liqlik va ularning umumiy badiiy tizimdagi o‘rni kabi masalalar chuqur ilmiy tahlil etilmagan. Ayniqsa, shoir poeziyasida mavzularning transformatsiyasi, lirik qahramonning ichki dunyosida kechgan murakkab jarayonlarning badiiy ifodasi yetarlicha yoritilmagan bo‘lib, bu bo‘shliqlarni to‘ldirish mazkur kurs ishining asosiy ...