KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonning tabiiy resurslarga boyligi va inson kapitalining salohiyati mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyasida markaziy oʻrin tutadi. Oʻzbekiston Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotining 18% dan ortigʻi bevosita tabiiy resurslardan foydalanish bilan bogʻliq tarmoqlar hisobiga shakllangan boʻlib, bu koʻrsatkich har yili oʻrtacha 3-5% ga oʻsib bormoqda [1]. Shu bilan birga, 2022-yilda tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligi boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, energiya isteʼmolining har bir birligi uchun YaIM yaratish koʻrsatkichi Oʻzbekistonda Markaziy Osiyo mintaqasi oʻrtacha koʻrsatkichidan 1.5 barobar past boʻlib, resurslardan nooqilona foydalanish va ekologik izning ortib borishi xavfini keltirib chiqarmoqda [2]. Jahon banki hisobotlariga koʻra, global miqyosda ekologik muammolar tufayli yuzaga keladigan iqtisodiy yoʻqotishlar har yili jahon YaIMning 3-5% ini tashkil etmoqda, bu esa tabiat va inson oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni ilmiy asosda chuqur oʻrganish zaruratini yanada kuchaytiradi [3]. Ushbu kurs ishining mavzusi, yaʼni Oʻzbekiston olimlarining tabiat va inson hayotidagi oʻrni haqidagi qarashlari bugungi kunda alohida dolzarblikka ega. Global iqlim oʻzgarishi, bioxilmaxillikning qisqarishi, suv resurslari tanqisligi va atrof-muhit ifloslanishi kabi muammolar Oʻzbekiston uchun ham jiddiy tahdidlarni yuzaga keltirmoqda. Ushbu muammolarni hal etishda faqatgina texnologik yechimlar emas, balki chuqur ilmiy tushuncha va yangicha tafakkur, ayniqsa, ekologik ong va barqaror rivojlanish tamoyillariga asoslangan yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etadi [4]. Hozirgi kunda, jamiyatda ekologik taʼlimning yetarlicha rivojlanmaganligi, aholining tabiatga boʻlgan masʼuliyat hissi pasayganligi va ilmiy integratsiya darajasining pastligi kabi muammolar mavjud. Bu esa Oʻzbekiston olimlarining ushbu sohadagi boy ilmiy merosini va zamonaviy qarashlarini oʻrganish, ularni keng jamoatchilikka yetkazish hamda amaliyotga tatbiq etish orqali yuqorida qayd etilgan muammolarni hal etishga xizmat qiladi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori boʻlib, koʻplab olimlar tabiat va inson munosabatlari, ekologik taʼlim va barqaror rivojlanish masalalari boʻyicha chuqur tadqiqotlar olib borganlar. Masalan, Rachel Car ...