KURS ISHI

KIRISH Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, global logistika bozori hajmi 2023-yilda 9,6 trillion AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 16,5 trillion AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sish global savdo hajmining ortishi, elektron tijoratning jadal rivojlanishi va ishlab chiqarish zanjirlarining murakkablashuvi bilan bevosita bog‘liq. O‘zbekiston Respublikasining transport-logistika sohasida ham so‘nggi yillarda sezilarli o‘zgarishlar kuzatilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan taqdim etilgan hisobotlarga ko‘ra, 2023-yilda mamlakatning tranzit yuk tashish hajmi 2022-yilga nisbatan 18% ga oshib, 12,5 million tonnani tashkil etgan [2]. So‘nggi besh yilda transport infratuzilmasiga kiritilgan investitsiyalar hajmi 3,2 milliard AQSh dollaridan oshdi, bu esa zamonaviy transport yo‘laklarini rivojlantirish uchun mustahkam poydevor yaratdi [3]. Mamlakatning geografik joylashuvi, ya’ni ikki karra dengizga chiqish imkoniyati yo‘q mamlakat ekanligi uning tashqi savdo aloqalarini diversifikatsiya qilish va transport xarajatlarini optimallashtirish zaruratini kuchaytiradi. Shu sababli, xalqaro transport yo‘laklarini rivojlantirish O‘zbekiston iqtisodiyotining barqaror o‘sishi va raqobatbardoshligini ta’minlashda strategik ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu O‘zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. O‘zbekistonning asosiy savdo hamkorlari bo‘lgan Xitoy, Rossiya va Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan transport aloqalarini mustahkamlash, shuningdek, Janubiy Osiyo bozorlariga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish zarurati haligacha dolzarb muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Mavjud transport yo‘laklarining cheklanganligi, yuk tashish muddatlari va narxlarining yuqoriligi, shuningdek, infratuzilmadagi ba’zi nomuvofiqliklar O‘zbekiston eksport salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘sqinlik qilmoqda. Misol uchun, yuklarni Xitoydan Yevropaga yetkazib berishda Qozog‘iston orqali o‘tuvchi an’anaviy temir yo‘llarining to‘yinganligi boshqa muqobil yo‘laklarni qidirishni talab etadi. Shu bilan birga, transport-logistika jarayonlarida raqamli texnologiyalarni joriy etish va "yashil logistika" tamoyillarini qo‘llash hali to‘liq miqyosda amalga oshirilmagan. Bu esa transport xarajatlarini kamaytirish, jarayonlarni tezlashtirish va atrof-muhitga salbiy ta’sirni minimallasht ...