KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda bank tizimini takomillashtirish yoʻllarini tadqiq etish bugungi kunda iqtisodiy barqarorlik va rivojlanishni taʼminlash uchun dolzarb ahamiyat kasb etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil yakunida mamlakat bank aktivlarining umumiy hajmi 675 trillion soʻmga yetdi [1], bu yalpi ichki mahsulotning 85% dan ortigʻini tashkil etadi va soʻnggi besh yilda oʻrtacha 18% oʻsish surʼatini koʻrsatdi. Shuningdek, 2023-yilda jami bank kredit portfeli 480 trillion soʻmga yetgan boʻlib, aholiga berilgan kreditlar hajmi 130 trillion soʻmdan oshdi, bu 2018-yilga nisbatan qariyb 2,5 barobar koʻpdir [1]. Bank sektorida raqamlashtirish darajasi ham sezilarli ravishda oshib, mobil bank ilovalaridan foydalanuvchilar soni 25 milliondan ortiqqa yetdi, bu esa moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirdi [2]. Biroq, noqulay kreditlar ulushi 2023-yil oxirida 4,5% atrofida saqlanib qolmoqda, bu esa bank tizimining barqarorligi uchun maʼlum xavflarni keltirib chiqaradi [1]. Bu raqamlar bank tizimining mamlakat iqtisodiyotidagi hal qiluvchi rolini, shuningdek, uning yanada takomillashtirish zaruriyatini yaqqol koʻrsatadi. Jahon bank tizimlari, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlardagi banklar, doimiy oʻzgarishlar va transformatsiyalar davrida turibdi. Oʻzbekiston ham ushbu global jarayonlardan chetda qolmay, bank xizmatlari sifatini oshirish, moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash, raqamli innovatsiyalarni joriy etish va moliyaviy inklyuziyani kengaytirish boʻyicha jiddiy vazifalarga duch kelmoqda. Bank tizimini takomillashtirishga qaratilgan harakatlar, asosan, kreditlash mexanizmlarini optimallashtirish, yangi texnologiyalarni (FinTech) joriy etish, risklarni boshqarish samaradorligini oshirish, xizmat koʻrsatish sifatini yaxshilash va aholi hamda tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy xizmatlarga oson kirishini taʼminlashga qaratilgan. Bu jarayonda mavjud muammolar – noqulay kreditlar hajmining yuqoriligi, raqamlashtirish darajasining baʼzi sohalarda sustligi, xalqaro standartlarga toʻliq moslashish zaruriyati, shuningdek, kapital bozorining rivojlanishidagi toʻsiqlar hal etilishi lozim. Ushbu kurs ishi Oʻzbekiston bank tizimining hozirgi holatini chuqur tahlil qilib, uning takomillashtirish boʻyicha aniq yoʻnalishlar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni maqsad qilgan. Bank tizimini rivojlantirish va takomill ...