KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda bank tizimining barqaror rivojlanishi mamlakat iqtisodiyotining o'sishi va aholi farovonligini ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. 2023-yil yakunlariga ko'ra, O'zbekiston bank tizimining jami aktivlari 655 trillion so'mni tashkil etib, yalpi ichki mahsulotga nisbatan 73% ga yetgan [1]. Banklar tomonidan berilgan kreditlar portfeli 2022-yilga nisbatan 22% ga o'sib, 480 trillion so'mdan oshdi [2]. Shu bilan birga, bank sektori sof foydasi 2023-yilda 14.5 trillion so'mga yetgan holda, bank kapitalining yetarlilik ko'rsatkichi 19.5% ni tashkil etdi, bu Basel III standartlaridan yuqoridir [3]. Raqamli bank xizmatlaridan foydalanuvchilar soni so'nggi uch yilda 3 barobar ortib, 30 million nafardan oshgan bo'lsa-da [4], inklyuziv moliyalashtirish, kichik va o'rta biznesni kreditlash hamda raqamli transformatsiyaning tezlashishi borasida hali ham salmoqli imkoniyatlar mavjud. Xususan, FinTech segmentining rivojlanishi mintaqaviy o'rtacha ko'rsatkichlardan past bo'lib, umumiy moliyaviy xizmatlar bozoridagi ulushi atigi 2% atrofida baholanmoqda [5]. Bank tizimining takomillashtirilishi iqtisodiyotning turli sohalarida o'z aksini topuvchi, jumladan, investitsiyalar hajmining oshishi, tadbirkorlik subyektlari uchun moliyaviy resurslarning osonlashishi va aholining jamg'arma madaniyatining rivojlanishi kabi qator ijobiy o'zgarishlarga olib keladi. Biroq, O'zbekiston bank tizimida hali ham bir qator tizimli muammolar, jumladan, aktivlarning sifati, kredit risklarini boshqarishdagi nomukammalliklar, raqamli innovatsiyalarning sekin integratsiyasi va xalqaro moliya bozorlariga integratsiya darajasining pastligi kuzatilmoqda [6]. Jumladan, moliyaviy vositachilik ko'rsatkichi rivojlangan davlatlarga nisbatan past bo'lib, banklarning korporativ boshqaruvi va risk-menejment tizimlarini xalqaro standartlarga moslashtirish zarurati ortib bormoqda [7]. Raqamli bankchilik rivojlanishiga qaramay, aholining qishloq joylaridagi qatlamlari uchun moliyaviy xizmatlarning yetarli darajada qulay emasligi, shuningdek, FinTech kompaniyalari bilan hamkorlikda innovatsion mahsulotlarni joriy etish imkoniyatlari to'liq ishga solinmaganligi dolzarb muammo bo'lib qolmoqda [8]. Bu holat, o'z navbatida, bank tizimini takomillashtirishga qaratilgan chuqur ilmiy tadqiqotlar o'tkazishni taqozo etadi. Bank tizimini rivojlantirish va takomillashtirish masalalari jahon miqyosida ...