KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotida innovatsiyalarning o‘rni tobora ortib bormoqda. Xususan, global raqamli iqtisodiyot bozori hajmi 2023-yilda 6,5 trillion dollarga yetdi va 2027-yilga qadar 15,7 trillion dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda ham iqtisodiyotni modernizatsiyalash va raqamlashtirish jarayonlari faollashib, 2023-yilning birinchi yarim yilligida IT xizmatlari eksporti 140 million dollardan oshdi [2]. Bu ko‘rsatkichlar innovatsion faoliyatning nafaqat global miqyosda, balki milliy iqtisodiyotlar rivojida ham markaziy o‘rin tutishini ko‘rsatadi. Shunga qaramay, O‘zbekistonda innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish borasida hali ko‘plab muammolar mavjud bo‘lib, ular ilmiy va amaliy jihatdan chuqur o‘rganishni talab etadi. Davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlaridan biri sifatida innovatsiyalarni rag‘batlantirish va milliy innovatsion tizimni mustahkamlash bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Bugungi kunda ko‘plab mamlakatlar innovatsion iqtisodiyotga o‘tishni strategik maqsad qilib belgilagan. Ushbu jarayonlarning samaradorligi uchun ilm-fan, ta'lim va ishlab chiqarish o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni ta'minlash muhim ahamiyatga ega. Innovatsion faoliyatni rag‘batlantirish, startaplarni qo‘llab-quvvatlash, intellektual mulkni himoya qilish mexanizmlarini takomillashtirish hamda raqamli texnologiyalarni keng joriy etish innovatsion iqtisodiyotning asosini tashkil etadi. O‘zbekistonda bu borada olib borilayotgan islohotlar iqtisodiyotning yangi sur'atda rivojlanishiga zamin yaratayotgan bo‘lsa-da, innovatsiyalarni yaratish, transfert qilish va tijoratlashtirish jarayonlarida hanuz tizimli muammolar saqlanib qolmoqda. Jumladan, innovatsion loyihalarni moliyalashtirish, ilmiy-texnikaviy axborot bilan ta'minlash, talantlarni jalb etish va ularni saqlab qolish kabi masalalar hal etilishi lozim. Shu nuqtai nazardan, O‘zbekistonda innovatsion iqtisodiyot rivojlanishining milliy tajriba, olib borilayotgan islohotlar va istiqboldagi vazifalarini atroflicha tahlil qilish muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Innovatsion iqtisodiyot nazariyasining rivojlanishida ko‘plab xorijlik va mahalliy olimlarning hissasi beqiyosdir. J.A. Shumpeter o‘zining "iqtisodiy rivojlanish nazariyasi"da innovatsiyani "yangi kombinatsiyalar" yaratish, ya'ni yangi mahsulotlar, yangi ishlab chiqarish usullari, yangi bozorlar, yangi manbalardan foydalanish d ...