KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonning iqtisodiy salohiyatidan samarali foydalanish masalasi bugungi kunda mamlakat taraqqiyotining asosiy drayverlaridan biri hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) hajmi 90 milliard dollardan oshib, oʻsish surʼati 6%ni tashkil etgan [1]. Ayni paytda sanoat ishlab chiqarishi hajmi 2023-yilda 7.2%ga oʻsgan boʻlib, bu koʻrsatkich soʻnggi besh yilda oʻrtacha 6.5%ni tashkil etgan [2]. Investitsiyalar jalb qilishda ham sezilarli ijobiy dinamika kuzatilmoqda: 2023-yilda xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi 10 milliard dollarga yaqinlashgan, bu 2018-yilga nisbatan qariyb 3 barobar koʻpdir [3]. Qishloq xoʻjaligi sohasida esa 2023-yilda 4.1% oʻsish kuzatilib, asosiy ekinlarning hosildorligi oshgan, bu mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashda muhim rol oʻynaydi [4]. Shunga qaramay, iqtisodiyotdagi resurslardan toʻliq foydalanish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirish boʻyicha hali ham katta imkoniyatlar mavjud. Masalan, energiya intensivligi rivojlangan davlatlarga nisbatan yuqoriligicha qolmoqda, bu esa ishlab chiqarish xarajatlarini oshirib, mahsulot tannarxiga salbiy taʼsir koʻrsatadi [5]. Ushbu mavzu Oʻzbekistonning barqaror iqtisodiy oʻsishini taʼminlash, aholi turmush darajasini oshirish va global raqobatbardoshlikni kuchaytirish strategiyalarida markaziy oʻrin tutadi. Mamlakatning mavjud tabiiy resurslari, yosh va mehnatga layoqatli aholisi, geografik joylashuvi va modernizatsiya qilinayotgan infratuzilmasi juda katta iqtisodiy salohiyatni vujudga keltiradi [6]. Biroq, ushbu salohiyatdan toʻliq va samarali foydalanishni cheklovchi bir qator muammolar, jumladan, ayrim tarmoqlarda eskirgan texnologiyalar, institutsional islohotlardagi sustlik, investitsiya muhitidagi ayrim toʻsiqlar, shuningdek, kadrlar malakasi va innovatsiyalarni joriy etishdagi kamchiliklar mavjud [7]. Ushbu masalalarni kompleks tahlil qilish va ularning yechimlarini ishlab chiqish Oʻzbekistonning iqtisodiy rivojlanish traektoriyasini optimallashtirish uchun zaruriy shartdir. Shu sababli, iqtisodiy salohiyatdan samarali foydalanish yoʻllarini ilmiy asosda tadqiq etish bugungi kunning dolzarb vazifasi hisoblanadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi borasida xalqaro miqyosda koʻplab olimlar tomonidan chuqur tadqiqotlar olib borilgan. ...