KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasida inflyatsiya darajasi 9.9% ni tashkil etdi, bu Markaziy bankning 5% li target ko‘rsatkichidan yuqoridir [1]. Xususan, 2023-yilda pul massasi (M2 agregati) 26.5% ga oshib, 275.4 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, valyuta kursining barqarorligini taʼminlash maqsadida Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari 2023-yil oxirida 35.1 milliard dollarga yetdi [2]. Shu bilan birga, 2023-yilda O‘zbekistonda asosiy stavka yil davomida 14% darajasida saqlanib qoldi, bu esa xalqaro amaliyotdagi o‘xshash rivojlanayotgan mamlakatlarning ko‘rsatkichlari bilan solishtirganda yuqoridir [3]. Ushbu raqamlar mamlakat iqtisodiyotidagi pul siyosatining o‘ziga xos ahamiyatini va uning samaradorligini oshirish masalasining dolzarbligini yaqqol ko‘rsatadi. Iqtisodiy o‘sish surʼatlarining barqarorligini taʼminlash, narxlar barqarorligini saqlash va investitsion jozibadorlikni oshirishda pul siyosatining o‘rni beqiyosdir. Shuningdek, jahon iqtisodiyotidagi o‘zgaruvchanliklar, xususan, energiya narxlarining o‘zgarishi va global taʼminot zanjirlaridagi uzilishlar O‘zbekiston iqtisodiyotiga ham o‘z taʼsirini ko‘rsatmoqda, bu esa pul siyosatining moslashuvchanligini va samaradorligini doimiy ravishda oshirishni talab qiladi [4]. O‘zbekistonda pul siyosatini amalga oshirishda hali ham hal etilmagan qator muammolar mavjud. Xususan, yuqori inflyatsiya bosimi, kredit bozoridagi o‘zgaruvchanlik va milliy valyuta kursining nisbiy beqarorligi kabi omillar makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlashga to‘sqinlik qilmoqda [5]. Markaziy bankning monetar instrumentlarni qo‘llash samaradorligi, ayniqsa, bozor mexanizmlari yetarli darajada rivojlanmagan sharoitlarda, baʼzi hollarda cheklangan bo‘lishi mumkin [6]. Bundan tashqari, iqtisodiyotning turli sektorlari, xususan, kichik va o‘rta biznes subyektlari uchun kredit resurslarining yetarli emasligi va ularning qimmatligi ham pul siyosatining real sektordagi taʼsirini pasaytiradi [7]. Mavjud vaziyat pul siyosati mexanizmlarini chuqur tahlil qilish, ularning milliy sharoitlarga mosligini baholash va samaradorligini oshirish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqishni zarur qilib qo‘yadi. Ayniqsa, inflyatsion targetlash rejimiga o‘tish sharoitida pul siyosatining prognozlashtirish va kommunikatsiya mexanizmlarini takomillashtirish dolzarb vazifadir [8]. Pul siyosati nazariyasi va amaliyoti bo ...