KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan saʼy-harakatlar natijasida dasturiy taʼminot sanoatining umumiy hajmi 2023-yilda 1.2 milliard AQSH dollariga yetdi, bu 2022-yilga nisbatan 28% oʻsishni koʻrsatadi [1]. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi maʼlumotlariga koʻra, matnli maʼlumotlarni qayta ishlashga boʻlgan ehtiyoj ayniqsa elektron hukumat, bank ishi va logistika kabi sohalarda sezilarli darajada oshgan [2]. Xususan, davlat idoralarida raqamli hujjat aylanishining 20% ga ortishi [3] hamda bank sektorida mijozlar maktublari va shartnomalarini avtomatik tahlil qilishga boʻlgan talabning 15% ga oshishi [4] matnli fayllarni samarali saralash va qayta ishlash boʻyicha yuqori samarali dasturiy yechimlarga boʻlgan talabni kuchaytirmoqda. Jahon bozorida esa matnli maʼlumotlarni qayta ishlash dasturlari bozorining yillik oʻsish surʼati 2023-yilda 18.5% ni tashkil etib, 2027-yilga borib 14.5 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [5], bu esa ushbu sohaga global miqyosda katta qiziqish borligidan dalolat beradi. Bugungi kunda katta hajmdagi maʼlumotlar (Big Data) bilan ishlash zarurati kundalik hayotimizning ajralmas qismiga aylandi, ayniqsa bu matnli maʼlumotlar uchun ham dolzarb hisoblanadi. Elektron pochta, ijtimoiy tarmoqlar, ilmiy maqolalar, huquqiy hujjatlar va veb-saytlar kabi manbalardan kelayotgan ulkan matn oqimini samarali boshqarish, tahlil qilish va undan foydali maʼlumotlarni ajratib olish muhim strategik vazifadir. Mavjud texnologik yechimlar koʻpincha murakkab matnli maʼlumotlar bilan ishlashda yetarli moslashuvchanlikni taʼminlamaydi yoki yuqori hisoblash resurslarini talab qiladi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston sharoitida oʻzbek tilidagi matnlarni qayta ishlashda maxsus vositalarning yetishmasligi, turli formatdagi fayllarni unifikatsiyalash va ularni samarali saralashda yuzaga kelayotgan qiyinchiliklar ushbu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Ushbu muammolarni hal etish orqali maʼlumotlarni boshqarish samaradorligini oshirish, qaror qabul qilish jarayonlarini tezlashtirish va shu orqali iqtisodiy samaradorlikni taʼminlash imkoniyati mavjud. Matnli fayllarni qayta ishlash sohasida dunyo miqyosida koʻplab tadqiqotlar olib borilgan. Donald Knuth (1973) oʻzining "The Art of Computer Programming" asarida saralash algoritmlarining nazariy asoslari va samaradorligini chuqur t ...