📖 31 sahifa
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
AXBOROT TIZIMLARI KAFEDRASI
"Kompyuter lingvistikasi"
fanidan
qo'llanilishi chegaralangan so'zlarga doir o'quv loyihasi
mavzusida
KURS ISHI
Bajardi: 000-00 guruh talabasi
____________________
Qabul qildi: ____________________
Toshkent - 2026
1-sahifa
📄 2-sahifa: Mundarija
MUNDARIJA
KIRISH3
I-BOB. Qo'llanilishi chegaralangan so'zlarning nazariy asoslari va o'rganilish tarixi8
1.1. Qo'llanilishi chegaralangan so'zlar tushunchasi va tasnifi8
1.2. Qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni o'rganishning ilmiy adabiyotlar sharhi14
1.3. Tadqiqot manbalari (korpuslar) va metodlari19
II-BOB. Qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni kompyuter lingvistikasi usullari orqali tahlil qilish28
2.1. O'zbek tilida qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni aniqlash va tavsiflash44
2.2. Xorijiy tillardagi va o'zbek tilidagi qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni qiyosiy tahlili49
2.3. Tahlil natijalari, ilmiy-amaliy ahamiyati va o'quv loyihasi uchun tavsiyalar54
I-bob bo'yicha xulosa
II-bob bo'yicha xulosa24
UMUMIY XULOSA27
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR31
2-sahifa
📄 3-sahifa: Kirish
KIRISH
KIRISH
Tilning murakkab tuzilishi va uning qo'llanilishidagi turli xil chegaralar har doim tilshunoslikning muhim tadqiqot obyekti bo'lib kelgan. Xususan, muayyan kontekstlarda ishlatilishi cheklangan so'zlar, ya'ni qo'llanilishi chegaralangan so'zlar, tilning ichki mexanizmlarini tushunishda va tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) tizimlarini takomillashtirishda alohida ahamiyat kasb etadi. Ushbu so'zlarning aniqlanishi, tasnifi va tahlili tilning semantik va pragmatik jihatlarini chuqurroq anglashga yordam beradi. Natural tilni qayta ishlash (NLP) sohasi 1950-yillardan boshlab rivojlanib kelmoqda va bugungi kunda tilshunoslik bilan kompyuter fanlari kesishmasida muhim tadqiqot yo'nalishiga aylangan. Ushbu sohada erishilgan yutuqlar matnni avtomatik qayta ishlash, mashina tarjimasi va nutqni tanib olish kabi amaliy ilovalarda keng qo'llanilmoqda.
Bugungi axborot texnologiyalari davrida katta hajmdagi matn korpuslari bilan ishlash zarurati qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni avtomatlashtirilgan tarzda aniqlash va tahlil qilish masalasini yanada dolzarb qiladi. Kompyuter lingvistikasi usullari orqali bunday so'zlarni tahlil qilish nafaqat nazariy tilshunoslik uchun yangi imkoniyatlar ochadi, balki tilni o'qitish, lug'atlar tuzish va avtomatik tarjima tizimlarini takomillashtirishda ham amaliy ahamiyatga ega. Hozirgi kunga qadar o'zbek tilida qo'llanilishi chegaralangan so'zlarni kompyuter lingvistikasi usullari bilan kompleks tahlil qilish va ularning xorijiy tillardagi analoglari bilan qiyosiy o'rganish bo'yicha yetarli darajada tadqiqotlar olib borilmagan, bu esa ushbu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi.
Qo'llanilishi chegaralangan so'zlar muammosi tilshunoslikda turli jihatlardan o'rganilgan. Jumladan, Y.D. Apresyan o'zining leksik semantika bo'yicha tadqiqotlarida so'zlarning ma'noviy tuzilishi va ularning kontekstga bog'liqligini chuqur tahlil qilgan [1]. A.A. Zalevskaya psixolingvistik nuqtai nazardan so'z ma'nosining shakllanishi va qabul qilinishini o'rgangan [2]. E.V. Paducheva semantik tadqiqotlarida so'zlarning kontekstual cheklovlarini va ularning ma'no nuanslarini ko'rsatgan [4]. O'zbek tilshunosligida H. Mirzayev semantika masalalariga bag'ishlangan ishlarida so'zlarning ma'noviy maydonlarini va ularning ishlatilish chegaralarini ko'rib chiqqan [13]. Shuningdek, H. Nematov va Sh. Rahmatullayev o'zbek tili leksikologiyasi bo'yicha asarlarid
...
Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting
To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.
Shu mavzuda boshqa hujjat ham yarating
