KURS ISHI

KIRISH Qurilish sanoati O'zbekiston iqtisodiyotining muhim lokomotivi hisoblanib, 2023-yilda umumiy qurilish ishlari hajmi 136,1 trillion so'mga yetdi, bu o'tgan yilga nisbatan 5,1% o'sishni tashkil etdi [1]. Aholini uy-joy bilan ta'minlash dasturlari doirasida 2023-yilda 9,8 million kvadrat metr uy-joy foydalanishga topshirildi, bu ko'rsatkich 2017-yilga nisbatan 2,5 barobar ko'pdir [2]. Xorijiy investitsiyalar hajmi ham yil sayin ortib, 2023-yilda qurilish sohasiga 1,5 milliard dollardan ortiq to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar jalb qilindi [3]. Biroq, ushbu jadal rivojlanish bilan birga, qurilish obyektlarida mehnat muhofazasi masalalari, xususan, shovqin va vibratsiya kabi fizik omillarning xodimlar salomatligiga ta'siri dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda aniqlangan kasb kasalliklarining qariyb 15%i shovqin va vibratsiya ta'siri bilan bog'liq bo'lgan eshitish va tayanch-harakat tizimi kasalliklaridir [4]. Bu holat, qurilish obyektlarida mehnat xavfsizligini ta'minlash, xodimlarning salomatligini himoya qilish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish bo'yicha kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish zaruratini ko'rsatadi. Qurilish sohasi rivojlanishining murakkabligi va xodimlar salomatligini saqlash muammosi, zamonaviy ilmiy yondashuvlar va innovatsion yechimlarni talab qiladi. An'anaviy yondashuvlar shovqin va vibratsiya darajalarini kamaytirishda yetarlicha samarali bo'lmay, zamonaviy qurilish texnologiyalari va materiallarining joriy etilishi bilan yangi xavflarni keltirib chiqarmoqda. Ayniqsa, megashahar qurilish loyihalari doirasida og'ir texnikalardan foydalanish va uzoq muddatli smenalar shovqin va vibratsiya kasalliklarining ko'payishiga sabab bo'lmoqda. O'zbekistonda mavjud me'yoriy-huquqiy baza va amaliyotlar ko'pincha eskirgan bo'lib, xalqaro ilg'or tajribalarga to'liq mos kelmaydi. Shu bois, qurilish obyektlarida shovqin va vibratsiya ta'sirini kamaytirish bo'yicha tizimli yechimlarni topish, ularni baholashning iqtisodiy asoslarini yaratish va strategik rivojlanish rejasini ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Ushbu muammo nafaqat xodimlar salomatligiga, balki loyihalarning umumiy samaradorligiga, moliyaviy barqarorligiga ham ta'sir ko'rsatadi, chunki kasb kasalliklari sababli ishga layoqatsizlik davrlari korxonalarga ...