KURS ISHI

KIRISH Global xizmat ko‘rsatish bozori hajmi 2023-yilda 70,1 trillion AQSh dollarini tashkil etib, yiliga o‘rtacha 6,5% o‘sish sur’atini namoyish etmoqda [1]. Bu o‘sishda raqamlashtirish, global savdo hajmining ortishi va aholi daromadlarining ko‘payishi asosiy omil bo‘lmoqda. O‘zbekiston iqtisodiyotida xizmat ko‘rsatish sohasi yalpi ichki mahsulot (YAIM) ning muhim qismini tashkil etib, 2023-yil yakunlari bo‘yicha YAIM ning 38,7% ini hosil qilgan holda 699,6 trillion so‘mga yetgan [2]. Bu ko‘rsatkich so‘nggi besh yilda o‘rtacha 7,5% ga o‘sgan bo‘lsada, rivojlangan mamlakatlardagi 60-70% lik ulushga nisbatan sezilarli darajada kam. Xizmatlar eksporti hajmi ham 2023-yilda 4,2 milliard AQSh dollarini tashkil etgan, bu umumiy eksportning 20% ga yaqini demakdir [3]. Quyi Amudaryo iqtisodiy rayoni, xususan Qoraqalpog‘iston Respublikasi, o‘zining geografik joylashuvi, tabiiy resurslari va yosh aholi salohiyati bilan xizmat ko‘rsatish sohalarini rivojlantirish uchun katta imkoniyatlarga ega bo‘lsada, bu soha hali ham o‘z salohiyatini to‘liq namoyon eta olmagan. Mazkur tadqiqot mavzusi bugungi kunda O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar chuqurlashib borayotgan bir sharoitda ayniqsa dolzarb hisoblanadi. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan qabul qilingan "O‘zbekiston – 2030" strategiyasida xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan bo‘lib, bunda hududlarning o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda diversifikatsiya qilish muhim ahamiyat kasb etadi [4]. Quyi Amudaryo iqtisodiy rayonida aholiga xizmat ko‘rsatish sohalarining rivojlanishi nafaqat aholi turmush darajasini oshirishga, balki ish o‘rinlari yaratishga, hududiy iqtisodiy taraqqiyotni jadallashtirishga va qashshoqlikni kamaytirishga xizmat qiladi. Mavjud muammolar, jumladan, infratuzilmaning yetishmasligi, kadrlar malakasining pastligi, investitsiyalarning kamligi va bozor mexanizmlarining to‘liq ishga tushmaganligi bu sohaning rivojlanishiga to‘siq bo‘lmoqda. Shu sababli, ushbu hududning o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda, xizmat ko‘rsatish sohalarini rivojlantirishning ilmiy asoslangan strategik rejalarini ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Aholiga xizmat ko‘rsatish sohalarini o‘rganish bo‘yicha jahon olimlari tomonidan ko‘plab fundamental tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, P. Kotler va K. L. Keller (2016) ...