KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda aholiga xizmat koʻrsatish sohalarining yalpi ichki mahsulot (YIM)dagi ulushi 2023-yil yakuni boʻyicha 40% dan oshib, umumiy iqtisodiy oʻsishga sezilarli hissa qoʻshdi [1]. Xususan, 2022-yilda xizmatlar eksporti hajmi 3,6 milliard AQSH dollarini tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 28% oʻsishni koʻrsatdi [2]. Shu bilan birga, BMT ning 2023-yilgi hisobotiga koʻra, jahon miqyosida xizmat koʻrsatish sohasi global YIMning qariyb 70% ini tashkil etmoqda, uning umumiy hajmi esa 70 trillion AQSH dollaridan oshib ketgan [3]. Raqamli xizmatlar bozorining global hajmi esa 2024-yilga kelib 5 trillion AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [4]. Oʻzbekistonning iqtisodiy oʻsish strategiyasida ushbu sohaning salohiyatidan toʻliq foydalanish, ayniqsa, Quyi Amudaryo iqtisodiy rayonining oʻziga xos sharoitlarini hisobga olgan holda, mavjud resurslarni samarali jalb etish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu hududning iqtisodiy rivojlanishidagi oʻzgarishlar va transformatsiyalar hududiy siyosatning ajralmas qismi boʻlib, aholining turmush sifatini oshirishga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Quyi Amudaryo iqtisodiy rayoni aholiga xizmat koʻrsatish sohalarini rivojlantirish masalasi bugungi kunda oʻta dolzarbdir. Hududning geografik joylashuvi, demografik tuzilishi va tabiiy resurslari oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, bu esa xizmat koʻrsatish infratuzilmasining rivojlanishiga ham ijobiy, ham salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Oʻzbekistonning iqtisodiy islohotlar dasturida, ayniqsa 2022-2026-yillarga moʻljallangan Taraqqiyot strategiyasida, mintaqaviy iqtisodiyoti rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratilgan [5]. Quyi Amudaryo iqtisodiy rayoni suv tanqisligi, iqlim oʻzgarishlari va nisbatan past urbanizatsiya darajasi kabi muammolar bilan toʻqnash kelmoqda, bu esa xizmat koʻrsatish sifati va qamroviga taʼsir koʻrsatadi [6]. Hududning chekka joylashuvi va transport infratuzilmasidagi baʼzi kamchiliklar ham mavjud xizmatlarning aholiga yetib borishini qiyinlashtiradi. Shu sababli, ushbu hududda xizmat koʻrsatish sohalarining rivojlanish omillarini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish ilmiy va amaliy nuqtai nazardan zarur hisoblanadi. Xizmat koʻrsatish sohalarini tadqiq etishga doir nazariy va amaliy ishlanmalar jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan olib borilgan. Masalan, J.R. Bett ...