KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi so'nggi yillarda sezilarli sur'atlarni ko'rsatmoqda. Xususan, 2023-yil yakunlari bo'yicha raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulot (YIM)dagi ulushi 5,5% ga yetdi, bu ko'rsatkich 2019-yilga nisbatan qariyb 2,5 barobar oshganligini bildiradi [1]. Elektron tijorat aylanmasi 2023-yilda 20 trillion so'mdan ortiqni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 40% ga o'sdi [2]. Mobil banking xizmatlaridan foydalanuvchilar soni 2023-yilda 25 milliondan oshib, aholining moliyaviy xizmatlarga raqamli kirish imkoniyatini sezilarli darajada kengaytirdi [3]. Global miqyosda esa, raqamli iqtisodiyotning umumiy hajmi 2023-yilda 15 trillion AQSh dollaridan oshdi va bu ko'rsatkichning yillik o'rtacha o'sish sur'ati 10% dan yuqori bo'lishi kutilmoqda [4]. FinTech bozori hajmi 2024-yilda 320 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa moliyaviy xizmatlar sohasida tub o'zgarishlar yuz berayotganini ko'rsatadi [5]. Ushbu raqamlar raqamli iqtisodiyotning nafaqat umumiy iqtisodiy o'sishga, balki moliya tizimining transformatsiyasiga ham fundamental ta'sir ko'rsatayotganini yaqqol namoyish etadi. Moliya tizimining raqamli transformatsiyasi hozirgi davrda alohida ahamiyat kasb etmoqda, chunki an'anaviy moliyaviy institutlar va xizmatlar raqamli texnologiyalar tufayli yuzaga kelgan yangi chaqiriqlar va imkoniyatlar bilan to'qnash kelmoqda. Raqamli to'lov tizimlari, blokcheyn texnologiyasi asosidagi moliyaviy xizmatlar, sun'iy intellekt va katta ma'lumotlar tahlili an'anaviy bank operatsiyalari, investitsiya jarayonlari va valyuta ayirboshlash mexanizmlarini tubdan o'zgartirmoqda. Bu jarayonlar bir tomondan, moliyaviy xizmatlarning samaradorligi, tezligi va inklyuzivligini oshirsa, ikkinchi tomondan, kiberxavfsizlik, ma'lumotlar maxfiyligi va yangi turdagi moliyaviy risklar kabi qator muammolarni keltirib chiqaradi. Xususan, O'zbekistonda FinTech kompaniyalarining rivojlanishi uchun tartibga soluvchi qumloq (regulatory sandbox) mexanizmining joriy etilishi kabi islohotlar moliyaviy innovatsiyalarni rag'batlantirishga qaratilgan bo'lsa-da, ularning barqarorligi va xavfsizligini ta'minlash bo'yicha kompleks yechimlar hali to'liq ishlab chiqilmagan [6]. Ushbu kurs ishi mazkur muammolarni atroflicha o'rganib, moliya tizimini raqamlashtirishning kompleks tahlilini taqdim etishga qaratilgan. Mavzuning o'rga ...