KURS ISHI

KIRISH Raqamli iqtisodiyot va onlayn bozorlar bugungi kunda jahon iqtisodiyotining harakatlantiruvchi kuchiga aylandi. Statista ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda global elektron tijorat bozori hajmi 6,3 trillion dollarni tashkil etib, 2027-yilga borib bu ko‘rsatkich 8,1 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish sur’atlari, ayniqsa, pandemiya davrida tezlashgan bo‘lib, onlayn savdo va xizmat ko‘rsatish platformalarining ahamiyatini yanada oshirdi. O‘zbekistonda ham raqamli iqtisodiyot jadal rivojlanib bormoqda. O‘zR Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda O‘zbekistonda elektron tijorat aylanmasi 25,6 trillion so‘mga yetib, avvalgi yilga nisbatan 28% o‘sishni ko‘rsatdi [2]. Bu ko‘rsatkich mamlakat yalpi ichki mahsulotida raqamli iqtisodiyotning ulushi ortib borayotganini yaqqol namoyish etadi va kelajakda iqtisodiy o‘sishning asosiy drayverlaridan biri bo‘lishini ko‘rsatadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, raqamli iqtisodiyot va onlayn bozorlar nafaqat iste'molchilar xulq-atvorini o'zgartirmoqda, balki biznes modellarini ham tubdan yangilamoqda, yangi imkoniyatlar va shu bilan birga yangi chaqiriqlarni keltirib chiqarmoqda. Raqamli platformalar, elektron tijorat va fintech kabi sohalar barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, bandlikni oshirish va qashshoqlikni kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi [3]. Biroq, ushbu jarayonlar bilan birga, kiberxavfsizlik tahdidlari, raqamli infratuzilmadagi bo‘shliqlar, kichik va o‘rta biznesning raqamli transformatsiyaga moslashishdagi qiyinchiliklar kabi bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, O‘zbekiston sharoitida raqamli ko‘nikmalar darajasi, qonunchilik bazasining takomillashtirilishi va mintaqaviy raqamli tengsizliklarni bartaraf etish masalalari chuqur tahlilni talab qiladi [4]. Ushbu kurs ishi raqamli iqtisodiyot va onlayn bozorlarning samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish orqali yuqorida sanab o‘tilgan muammolarni qisman hal etishga xizmat qiladi. Raqamli iqtisodiyot va onlayn bozorlar masalasi xalqaro miqyosda ko‘plab olimlar tomonidan keng o‘rganilgan. Don Tapscott (1996) "Raqamli iqtisodiyot" kitobida internetning biznes va jamiyatga ta’sirini tahlil qilib, yangi iqtisodiy davrning o‘ziga xos xususiyatlarini ochib bergan [5]. Erik Brynjolfsson va Andrew McAfee (2014) "Ikkinchi mashina davri" asarida raqamli texnologiya ...