KURS ISHI

KIRISH Adabiyotshunoslik, san’atshunoslik va madaniyatshunoslik sohalarida badiiy asarlarni tadqiq qilish metodologiyasining rivojlanishi bugungi kunda nazariy va amaliy ahamiyat kasb etmoqda. Masalan, 2023-yilda madaniy merosni raqamlashtirishga qaratilgan global sarmoyalar hajmi 5 milliard dollarni tashkil etdi [1]. O‘zbekiston kontekstida esa, Madaniyat vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilda adabiyotshunoslik sohasidagi ilmiy tadqiqotlar uchun ajratilgan grantlar miqdori oldingi yilga nisbatan 25% ga oshib, 30 milliard so‘mga yetdi [2]. Shu bilan birga, madaniy sohadagi loyihalarga xususiy investitsiyalar jalb qilish hajmi 2023-yilda 2021-yilga nisbatan 40% ga o‘sgani kuzatildi [3]. Bunday statistik ma’lumotlar, badiiy asarlarni chuqur tahlil qilish va ularning g‘oyaviy-estetik qatlamlarini yangi metodlar orqali ochib berish zaruratini yanada kuchaytiradi. Chunki adabiy merosni saqlash, targ‘ib qilish va ilmiy asosda o‘rganish mamlakatning madaniy salohiyatini oshirishning muhim omillaridan biridir. Mazkur mavzu Rauf Parfi ijodiy merosining murakkabligi va ko‘p qirraliligini hisobga olgan holda ayniqsa dolzarbdir. Zero, shoirning asarlarini an’anaviy tahlil usullari bilan to‘liq tushunish va izohlash qiyinlashmoqda, bu esa zamonaviy tadqiqot metodlarini joriy etishni taqozo etadi. Bugungi kunda Rauf Parfi ijodiga oid tadqiqotlarda ko‘proq biografik yoki mavzuiy-g‘oyaviy yondashuvlar ustunlik qiladi, ammo uning she’riyatining intertekstual, retseptiv yoki poststruktural tahlili kabi jihatlari kam o‘rganilgan. Bu esa shoir ijodining to‘liq va chuqur qatlamlarini ochib berishga to‘sqinlik qilmoqda. Shu sababli, uning asarlarini Germenevtika, Poststrukturalizm, Retseptiv estetika, Intertekstuallik, Komparativistika va Diskurs tahlili kabi zamonaviy metodlar orqali o‘rganish, uning she’riyatining yangi qirralarini kashf etish va adabiyotshunoslik faniga yangi ilmiy hissa qo‘shish imkoniyatini beradi. Bu muammolarning hal etilmaganligi kurs ishi mavzusining nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyatini ham belgilaydi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotshunoslikda turlicha bo‘lib, badiiy asarlarni tadqiq qilish metodologiyasi bo‘yicha keng qamrovli izlanishlar olib borilgan. Xususan, Germenevtika nazariyasini rivojlantirishda Hans-Georg Gadamer (1960) "Haqiqat va metod" asarida matnni tushunish va talqin qilishning falsafiy asoslar ...