KURS ISHI

KIRISH Rivojlangan urug‘ jamoasi hunarmandchiligi mavzusining dolzarbligi va zarurati bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning tarixiy merosni o‘rganish va saqlashga qaratilgan farmonlarida, xususan, "O‘zbekiston Respublikasining madaniy merosi ob’ektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi qarorida [1] qadimiy hunarmandchilik turlarini qayta tiklash va rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilgan. Masalan, O‘zbekiston hunarmandchilik sanoati 2023-yilda 500 million dollarlik eksport hajmini tashkil etdi [2], bu sohaning nafaqat madaniy, balki iqtisodiy salohiyatini ham ko‘rsatadi. Ibtidoiy davrlardan qolgan moddiy madaniyat yodgorliklari, jumladan, rivojlangan urug‘ jamoalari tomonidan yaratilgan hunarmandchilik namunalari insoniyat sivilizatsiyasining shakllanishidagi dastlabki bosqichlarni tushunish uchun fundamental asos bo‘lib xizmat qiladi. Ularni o‘rganish orqali qadimiy jamiyatlarning ijtimoiy tuzilishi, iqtisodiy faoliyati va ma’naviy qadriyatlari haqida qimmatli ma’lumotlar olish mumkin. Ushbu mavzu inson evolutsiyasi va old tarix fanlari doirasida markaziy o‘rin egallaydi, chunki hunarmandchilikning rivojlanishi insonning atrof-muhitga moslashish qobiliyati, bilim va ko‘nikmalarining ortib borishi, shuningdek, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning murakkablashuvi bilan bevosita bog‘liqdir. Hozirgi kunda texnologik taraqqiyotning shiddatli sur’ati fonida, qadimiy hunarmandchilikning fundamental tamoyillarini va ularning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rnini qayta ko‘rib chiqish madaniy identifikatsiya va barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, zamonaviy tadqiqotlarda ibtidoiy hunarmandchilikning funksional, estetik va ijtimoiy aspektlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni chuqurroq tahlil qilish, ayniqsa, turli mintaqaviy madaniyatlar kontekstida, hal etilmagan ko‘plab savollarni o‘z ichiga oladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Jahon miqyosida ibtidoiy jamiyatlar va ularning hunarmandchiligi bo‘yicha fundamental ishlar qilingan. Masalan, V. Gordon Child (1950) o‘zining "Insoniyatning o‘zini yaralishi" asarida neolit inqilobi va uning hunarmandchilik, xususan, kulolchilik va to‘qimachilikning rivojlanishiga ta ...