KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga ko‘ra, 2023/2024 o‘quv yilida umumtaʼlim maktablarida 9-sinf o‘quvchilarining umumiy soni 700 mingdan oshiqni tashkil etgan [1]. Ularning adabiyot darslarida o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari bo‘yicha o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki, anʼanaviy o‘qitish usullari orqali badiiy asarlarni chuqur tushunish va ijodiy fikrlashni shakllantirishda baʼzi muammolar mavjud. Xususan, so‘rovnomalarga ko‘ra, 9-sinf o‘quvchilarining 45% dan ortig‘i [2] adabiyot darslarini zerikarli deb baholagan, 30% ga yaqini esa [3] asarlar mazmunini tahlil qilishda qiynalgan. Bu holat, o‘quvchilarning adabiyotga bo‘lgan qiziqishini pasaytirib, ularning nutqiy va ijodiy kompetensiyalarini rivojlantirishga salbiy taʼsir ko‘rsatishi mumkin. Zamonaviy taʼlim talablari shuni ko‘rsatadiki, o‘quvchilarni shaxsiy va professional hayotda muvaffaqiyatga erishishlari uchun ularda tanqidiy fikrlash, muammolarni yechish va hamkorlikda ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish muhim ahamiyatga ega. Shu bois, adabiyot darslarida interfaol usullar, xususan, sahna ko‘rinishlari orqali o‘qitish metodikasini joriy etish, o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning badiiy asarlarni chuqur anglashiga, nutq madaniyatini yuksaltirishiga va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishiga xizmat qiladi. Bugungi kunda taʼlim tizimida fanlarni o‘qitishda o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning bilimlarini amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalarini shakllantirish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Adabiyot darslarida anʼanaviy usullar bilan cheklanib qolish, yaʼni faqatgina maʼruza o‘qish va matnni tahlil qilish bilan cheklanish, o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otmaydi va ularning ijodiy salohiyatini to‘laqonli namoyon etishiga imkon bermaydi. Natijada, o‘quvchilarning asarlar mazmunini yodlab olishga moyilligi ortib, ularni mustaqil tahlil qilish va o‘z fikrlarini shakllantirish qobiliyati susayadi. Shu bois, adabiyot darslarida o‘quvchilarni faol ishtirok etishga undaydigan, ularning nutqiy, kommunikativ va ijodiy kompetensiyalarini rivojlantiradigan innovatsion metodlarni, xususan, sahna ko‘rinishlarini qo‘llash zarurati yuzaga kelmoqda. Bu metod nafaqat dars jarayonini jonlantiradi, balki o‘quvchilarning badiiy asarlar qahramonlari olamiga chuqur kirib borishiga, ularning his-tuyg‘ularini anglashiga va ijodiy izlanishlar olib borishiga zamin yaratadi. ...