KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda jahon adabiyot nashriyoti bozori hajmi 130 milliard dollarni tashkil etib, yiliga o‘rtacha 3.5% o‘sishni ko‘rsatmoqda [1]. Bu umumiy bozorda nasr janri, xususan, hikoya va qisqa hikoyalar alohida o‘rin egallaydi. O‘zbekistonda esa so‘nggi besh yilda badiiy adabiyotga bo‘lgan qiziqish sezilarli darajada ortdi, buning natijasida kitob savdosi 2020-yildan 2023-yilgacha o‘rtacha 18% ga o‘sdi [2]. Bu ko‘rsatkich ayniqsa yoshlar orasida milliy adabiyotga qaytadan qiziqish uyg‘otish, klassik va zamonaviy adiblar ijodini chuqurroq o‘rganish zaruriyatini keltirib chiqarmoqda. Said Ahmad kabi milliy adabiyotimizning yirik namoyandalarining ijodiy merosini tahlil qilish, ularning asarlarining bugungi kunda ham dolzarbligini ko‘rsatish ushbu o‘sish trendini qo‘llab-quvvatlaydigan muhim omillardan biridir. Shu sababli, adibning "Xandon pista" to‘plamiga kirgan hikoyalarini tahlil qilish zamonaviy o‘zbek adabiyotshunosligi uchun muhim vazifa hisoblanadi. Bugungi kunda adabiyotshunoslikda badiiy asarlarni chuqur tahlil qilish, ularning badiiy qimmatini, ijtimoiy-madaniy ta’sirini aniqlash dolzarb muammolardan sanaladi. Said Ahmadning "Xandon pista" to‘plami o‘zbek adabiyotida alohida o‘ringa ega bo‘lsa-da, uning hikoyalaridagi innovatsiyalar, qahramonlar psixologiyasi, syujet qurilishi va uslubiy xususiyatlarini zamonaviy adabiyotshunoslik metodologiyalari (narratologiya, semiotika, germenevtika) asosida kompleks tahlil qilishga ehtiyoj bor. Mavjud tadqiqotlar ko‘pincha adib ijodini umumiy tarzda yoritish bilan cheklanib, "Xandon pista" to‘plamining o‘ziga xos badiiy olamini chuqur ochib berishga yetarli darajada e'tibor qaratilmagan. Ayniqsa, asarlarning zamonaviy jamiyat uchun axloqiy va estetik ahamiyatini, ularning yoshlar tarbiyasidagi rolini yangicha rakursda tahlil qilish zarurati mavjud bo‘lib, bu nuqtai nazardan bir qator muammolar hal etilmagan holda qolmoqda. Jahon adabiyotshunosligida qisqa hikoya janrining nazariy asoslari va rivojlanishiga bag‘ishlangan ko‘plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, Edgar Allan Po (1842) o‘zining "The Philosophy of Composition" asarida qisqa hikoyaning bir butunlik va bitta taassurot yaratish tamoyilini asoslab berdi [5]. Mixail Baxtin (1975) o‘zining "Sana’tshunoslik estetikasi" asarida polifonizm nazariyasini ishlab chiqdi va badiiy matndagi turli ovozlar va fikrlarning teng huquqlilikda ma ...