KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda oziq-ovqat sanoati so'nggi yillarda jadal rivojlanish bosqichini kechirmoqda, xususan, qandolatchilik, sut mahsulotlari va ichimliklar ishlab chiqarish segmentlarida suyuq xomashyolarni qayta ishlashga bo'lgan talab ortib bormoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 2022-yilga nisbatan 10.5% ga o'sib, 98.7 trillion so'mni tashkil etgan [1]. Bu o'sishda ayniqsa, suyuq mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalarning ulushi sezilarli bo'lib, ular umumiy hajmining taxminan 30% ni egallaydi [2]. Global miqyosda esa suyuq mahsulotlarni aralashtirish uskunalari bozori 2022-yilda 8.5 milliard AQSH dollariga baholangan bo'lib, 2029-yilga borib yillik o'rtacha 5.2% o'sish sur'ati bilan 12.5 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Ushbu raqamlar sanoatda suyuq xomashyolarni qayta ishlash va ularni samarali aralashtirish jarayonlarining iqtisodiy ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi. Suyuq xomashyolarni aralashtirish texnologik jarayonlarning ajralmas qismi hisoblanadi va mahsulot sifatini, uning bir xilligini hamda ishlab chiqarish samaradorligini bevosita belgilaydi. Amaldagi vertikal aralashtirgich qurilmalari ko'pincha energiya samaradorligi pastligi, kavitatsiya hodisasiga moyilligi, aralashtirish sifatining optimal emasligi va ishchi detallarning tez eskirishi kabi muammolarga duch keladi [4]. Bu esa ishlab chiqarish xarajatlarining oshishiga, tayyor mahsulot tannarxining ko'tarilishiga va uskunaning ishlash muddatining qisqarishiga olib keladi. Shu bois, mavjud vertikal aralashtirgich qurilmalarini takomillashtirish orqali yuqorida qayd etilgan muammolarni bartaraf etish, ularning samaradorligini oshirish va ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish bugungi kunda dolzarb ilmiy va amaliy vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha olib borilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, suyuq xomashyolarni aralashtirish texnologiyalari va uskunalarini takomillashtirish masalasi jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. Masalan, N.N. Kulov (2018) aralashtirish jarayonlarining gidrodinamikasini va energiyani tejash imkoniyatlarini nazariy jihatdan asoslagan [5]. P. M. Armenante (2020) esa aralashtirgichlarning geometrik parametrlarining aralashtirish samaradorligiga ta'sirini eksperimental usullar bilan tahlil qilib, optim ...