KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda sanoat ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 5,5% ga o'sdi va qariyb 655,8 trillion so'mni tashkil etdi [1]. Bu o'sishda qayta ishlash sanoati, xususan, oziq-ovqat, kimyo, neft-gaz va qurilish materiallari sanoatining hissasi katta. Ushbu sohalarda suyuq xomashyolarni samarali aralashtirish jarayonlari mahsulot sifati, ishlab chiqarish samaradorligi va xarajatlarni optimallashtirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Jahon sanoat aralashtirgichlar bozori hajmi 2022-yilda 7,2 milliard AQSh dollariga yetdi va 2030-yilga borib yillik 4,5% o'sish sur'ati bilan 10,5 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar sanoat aralashtirgich qurilmalarini takomillashtirishga yo'naltirilgan tadqiqotlar nafaqat global miqyosda, balki O'zbekiston sanoati uchun ham strategik ahamiyatga ega ekanligini ko'rsatadi. Vertikal aralashtirgichlar suyuq va suyuq-qattiq xomashyolarni aralashtirishda keng qo'llaniladi, biroq ularning energiya samaradorligi, aralashtirish samaradorligi va ishonchliligi kabi ko'rsatkichlari har doim ham optimal darajada emas [3]. Mavjud vertikal aralashtirgichlarning konstruktiv kamchiliklari, ayniqsa yuqori qovushqoqlikka ega suyuqliklarni aralashtirishda aralashtirish samaradorligining pastligi, aşınishga chidamlilik muammolari va yuqori energiya iste'moli kabi masalalar dolzarb bo'lib qolmoqda. O'zbekiston sanoat korxonalarida, masalan, oziq-ovqat sanoatida (yog', sharbat, ichimliklar ishlab chiqarish), kimyo sanoatida (bo'yoqlar, erituvchilar, polimerlar), farmatsevtika va qurilish materiallari ishlab chiqarishda suyuq komponentlarni bir xil aralashtirish mahsulot sifatining asosi hisoblanadi [5]. Ushbu jarayonlarning optimallashtirilmasligi mahsulot sifatining pasayishiga, ishlab chiqarish xarajatlarining oshishiga va uskunaning muddatidan oldin ishdan chiqishiga olib keladi. Shu sababli, mavjud vertikal aralashtirgich qurilmalarini takomillashtirish, ularning texnik va iqtisodiy samaradorligini oshirish bugungi kunda sanoatning rivojlanishi uchun muhim vazifa hisoblanadi. Tadqiqot aynan shu yo'nalishda amaliy yechimlarni taklif etishga qaratilgan bo'lib, energiya tejamkorligi va aralashtirish sifatini oshirishga hissa qo'shadi. Aralashtirish jarayonlari va aralashtirgich qurilmalarini takomillashtirish bo'yicha dunyo miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, **J.M. Smit ...