KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yilda 4,5%ga yetdi, bu ko‘rsatkich 2017-yildagi 2,2%ga nisbatan ikki baravardan ziyodroq o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) xizmatlari hajmi esa 2023-yilda 22,2 trln so‘mni tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 23,8% o‘sgan [2]. Ushbu statistik ma’lumotlar mamlakatimizda axborotlashgan jamiyatning jadal rivojlanib borayotganini va uning barcha sohalarga, shu jumladan ta’lim tizimiga ham ta’sirini yaqqol namoyon etadi. Ta’limdagi eng muhim vazifalardan biri, bu o‘quvchilarni zamonaviy axborot makonida faol ishtirok etishga tayyorlash, ularda axborotni tanqidiy tahlil qilish, baholash va samarali foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishdir. Ayniqsa, tarbiya fanini o‘qitishda, bu ko‘nikmalar yosh avlodning axloqiy qadriyatlari, dunyoqarashi va fuqarolik pozitsiyasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bugungi kunda o‘quvchilar cheksiz axborot oqimi bilan to‘qnash kelmoqda, bu esa ularda noto‘g‘ri ma’lumotlarni (dezinformatsiya), yolg‘on xabarlarni (feyk-nyus) va manipulyativ kontentni farqlay olish qobiliyatini rivojlantirishni talab etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, hozirgi globallashuv va raqamlashtirish davrida yuzaga kelayotgan bir qator muammolar bilan belgilanadi. Zamonaviy ta’lim tizimi o‘quvchilarda nafaqat bilimlarni o‘zlashtirish, balki ularni mustaqil ravishda izlash, tahlil qilish va amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalarini ham shakllantirishi lozim. Biroq, ko‘plab o‘quvchilarda axborotni tanqidiy baholash, uning ishonchliligini tekshirish va axborot xavfsizligi qoidalariga rioya qilish bo‘yicha yetarli ko‘nikmalar mavjud emas. Bu holat yoshlarning internetdagi turli xavflarga, masalan, kibertahdidlarga, zararli kontentga, axborot manipulyatsiyasiga duch kelish ehtimolini oshiradi. Tarbiya fani aynan shu nuqtai nazardan, axborot madaniyatini shakllantirish uchun noyob imkoniyat yaratadi, chunki u nafaqat axborot bilan ishlash ko‘nikmalarini, balki axborotdan axloqiy va mas’uliyatli foydalanish tamoyillarini ham singdirishga qaratilgan. Hozirgi kunda ta’lim jarayonida ushbu yo‘nalishdagi metodik yondashuvlar va amaliy tavsiyalar yetarlicha ishlab chiqilmaganligi, bu tadqiqotning zarurligini yanada oshiradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida axborot madaniyati va uning ta’limdagi ahamiyati borasida ...