KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida tilshunoslik sohasiga bo'lgan e'tibor so'nggi yillarda sezilarli darajada oshgan bo'lib, xususan, xalqaro hamkorlik dasturlari doirasida xorijiy tillarni o'rganishga yo'naltirilgan loyihalarga 2023-yilda 15 million AQSh dollaridan ortiq investitsiya kiritilgan [1]. Mamlakatimizda ingliz va nemis tili o'qitish dasturlari soni 2021-yildan 2023-yilgacha o'rtacha 25% ga o'sgan bo'lib, bu tillarda malakali mutaxassislarga bo'lgan talabning yuksalishini ko'rsatadi [2]. Bu ko'rsatkichlar, ayniqsa, til o'qitish metodikasini takomillashtirish va tillarning o'ziga xos grammatik xususiyatlarini chuqur o'rganish zaruratini yuzaga keltiradi. Modal fe'llar, nutq jarayonida imkoniyat, majburiyat, istak, zarurat kabi modallik ma'nolarini ifodalashda markaziy o'rin tutgani sababli, ularning turli tillarda qiyosiy o'rganilishi til o'qitish va tarjima jarayonlarining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Ushbu tadqiqot, aynan mana shu dolzarb ehtiyojlarga javob berishga qaratilgan bo'lib, til o'qitishda yanada samarali usullarni ishlab chiqish uchun asos yaratadi. Hozirgi globallashuv davrida madaniy va ilmiy almashinuvlarning jadallashuvi, shuningdek, ko'p tilli muhitda samarali kommunikatsiyaga bo'lgan talab til tizimining murakkab qirralarini, jumladan, modal fe'llar kabi nozik grammatik kategoriyalarni chuqur tahlil qilishni taqozo etadi. Mavjud til o'qitish metodologiyalari ko'pincha har bir tilni alohida tizim sifatida o'rgatishga urg'u beradi, bu esa o'rganuvchilarda tillararo analogiyalar va farqlarni anglashda qiyinchiliklar tug'dirishi mumkin [4]. Modal fe'llarning semantik va pragmatik jihatdan boyligi, ularning tillararo ekvivalentlarini aniqlashda muayyan muammolarni keltirib chiqaradi, chunki bir tildagi modal fe'lning ma'nosi boshqa tilda bir nechta grammatik konstruktsiyalar orqali ifodalanishi mumkin [5]. Bu, o'z navbatida, tilshunoslikda modal fe'llarni qiyosiy-tipologik o'rganishning nazariy asoslarini mustahkamlash va amaliy qo'llash doirasini kengaytirish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon tilshunosligida modal fe'llar masalasi keng tadqiq qilingan. Palmer F.R. (1990) o'zining "Modality and the English Modals" nomli fundamental asarida ingliz tilidagi modal fe'llarning semantik va sintaktik xususiyatlarini chuqur tahlil qilib, modallikning nazariy asoslari ...