KURS ISHI

KIRISH Toshkent shahri Olmazor tumanida joylashgan binoni texnik tekshirish va rekonstruksiya qilish so'nggi yillarda ayniqsa dolzarb mavzuga aylandi. O'zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo'jaligi vazirligining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, mamlakatdagi jami mavjud bino va inshootlarning qariyb 35% kapital ta'mirlash yoki rekonstruksiya qilishga muhtoj [1]. Toshkent shahrining o'zida esa, ayniqsa poytaxtning eski qismlarida joylashgan binolarning 40% dan ortig'i eskirish darajasi 60% dan oshgan [2]. Bu holat, aholi xavfsizligi, energetik samaradorlikni oshirish va shaharsozlikning barqaror rivojlanishi nuqtai nazaridan jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Global miqyosda ham rekonstruksiya va ta'mirlash ishlari qurilish bozorining muhim qismini tashkil etib, 2023-yilda jahon miqyosida ushbu bozor hajmi 3,5 trillion dollarni tashkil etdi va yiliga o'rtacha 4,5% o'sishi prognoz qilinmoqda [3]. Energoeffektivlikni oshirish va ekologik izni kamaytirish bo'yicha global tendensiyalar ham rekonstruksiya jarayonlariga yangi talablar qo'ymoqda. Mazkur tadqiqot mavzusi, ya'ni binolarni texnik tekshirish va rekonstruksiya qilish, ayniqsa O'zbekiston sharoitida o'zining dolzarbligini saqlab qolmoqda, chunki mavjud infratuzilmaning katta qismi sovet davrida qurilgan bo'lib, ular zamonaviy me'yor va talablarga, ayniqsa zilzilaga chidamlilik va energetik samaradorlikka mos kelmaydi. Bundan tashqari, shaharsozlikni barqaror rivojlantirishda yangi binolar qurish bilan birga, mavjud binolarni saqlab qolish va ularning foydalanish muddatini uzaytirish ekologik va iqtisodiy jihatdan ham afzalroq hisoblanadi. Shaharlarimizdagi tarixiy va me'moriy ahamiyatga ega binolarni saqlash masalasi ham rekonstruksiya jarayonlarini dolzarblashtiradi, chunki ular madaniy merosning ajralmas qismi hisoblanadi. Rekonstruksiya loyihalarining yuqori xarajatliligi va murakkabligi, shuningdek, huquqiy va me'yoriy bazadagi ayrim kamchiliklar bu sohada hal etilmagan ko'plab muammolarni yuzaga keltirmoqda, bu esa ushbu tadqiqotning amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Binolarni texnik tekshirish va rekonstruksiya qilish sohasidagi ilmiy tadqiqotlar dunyo miqyosida keng olib borilgan. Masalan, J. Smith (2019) o'z tadqiqotida qurilish materiallarining qarish jarayonlarini va ularning struktura butunligiga ta'sirini o'rgangan, bu esa binoning xizmat muddatini aniqlashda muhim ahamiy ...