KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev tomonidan tasdiqlangan 2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning Taraqqiyot strategiyasida mamlakat iqtisodiyotini jadal rivojlantirish, barqaror yuqori iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ta’minlash hamda raqobatbardoshlikni oshirish asosiy ustuvor vazifalardan biri etib belgilangan [1]. Ushbu strategiyada mamlakat yalpi ichki mahsulotini (YIM) 2030-yilga qadar 160 milliard dollarga yetkazish vazifasi qoʻyilgan boʻlib, bunda sanoat va xizmat koʻrsatish sohalarining rivojlanishi muhim rol oʻynaydi [2]. Oʻzbekiston Statistika agentligining 2023-yil yakunlari boʻyicha ma’lumotlariga koʻra, sanoat mahsulotlari hajmi 691,5 trillion soʻmni tashkil etib, oʻsish sur’ati 5,5% ni tashkil etdi [3]. Korxonalarning samarali faoliyat yuritishi, ishlab chiqarish jarayonlarining uzluksizligi va moliyaviy barqarorligi bevosita tovar moddiy zahiralarni samarali boshqarish va hisobga olish tizimiga bogʻliq. Jumladan, Oʻzbekiston korxonalarining aylanma mablagʻlari tarkibida tovar moddiy zahiralar ulushi oʻrtacha 40-50% ni tashkil etadi [4]. Jahon bozorida esa tovar moddiy zahiralarning umumiy hajmi 2022-yilda 1,8 trillion dollardan oshgan boʻlib, bu koʻrsatkich har yili oʻrtacha 4-5% ga oʻsib bormoqda [5]. Bu raqamlar tovar moddiy zahiralarni toʻgʻri hisobga olish, baholash va boshqarishning korxonalar moliyaviy natijalariga, xususan, sof foyda va rentabellikka bevosita ta’sirini yaqqol koʻrsatadi [6]. Mazkur mavzuning dolzarbligi korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish va moliyaviy barqarorligini ta’minlashda tovar moddiy zahiralar hisobining oʻrni beqiyos ekanligi bilan belgilanadi. Zamonaviy iqtisodiy sharoitlarda xalqaro standartlarga muvofiq ravishda tovar moddiy zahiralarni hisobga olish va baholash usullarini takomillashtirish mahalliy korxonalar uchun strategik ahamiyat kasb etadi [7]. Hozirgi kunda Oʻzbekistonda mavjud boʻlgan Milliy Moliyaviy Hisobot Standartlari (MMHS) baʼzi jihatlari bilan Xalqaro Moliyaviy Hisobot Standartlari (XMHS) talablariga toʻliq mos kelmaydi, bu esa investitsiyalarni jalb qilishda, xalqaro hamkorlikni kengaytirishda va korxonalarning shaffofligini ta’minlashda bir qator muammolarni keltirib chiqaradi [8]. Xususan, XMHS ga oʻtish jarayonida koʻplab korxonalar tovar moddiy zahiralarni baholashda FIFO usulidan tashqari boshqa usullarni qoʻllashda qiyinchiliklarga duch k ...