KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda spirtli ichimliklar sanoati barqaror o‘sishni namoyish etib, 2023-yilda ishlab chiqarish hajmi 25% ga oshdi [1]. Umumiy alkogol mahsulotlari bozori hajmi 1,2 trillion so‘mga yetgan holda [2], bu sohada texnologik innovatsiyalarga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Jahon bozorida etil spirti ishlab chiqarish sanoatining yillik hajmi 2022-yilda 110 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2029-yilga qadar 170 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Bu o‘sish sur'atlari resurslardan samarali foydalanish va mahsulot tannarxini pasaytirish, shuningdek, atrof-muhitga ta'sirni kamaytirish orqali raqobatbardoshlikni oshirishni taqozo etadi. Uzluksiz ishlovchi braga haydash apparatlari bu borada muhim ahamiyat kasb etadi, chunki ular ishlab chiqarish samaradorligini aniq miqdorda yaxshilash imkonini beradi, energiya sarfini optimallashtirish va mahsulot sifatini yaxshilash imkoniyatini beradi. Bugungi kunda O‘zbekiston spirt sanoatida uzluksiz braga haydash texnologiyalarini keng joriy etish orqali ishlab chiqarish xarajatlarini 10-15% ga kamaytirish [4] va mahsulot tannarxini optimallashtirish bo‘yicha salmoqli imkoniyatlar mavjud. Mavjud uskunalarning eskirganligi va energiya samaradorligining pastligi ishlab chiqarish jarayonlarida yuqori energiya sarfiga olib kelmoqda. Masalan, ayrim korxonalarda bug‘ sarfi standart ko‘rsatkichlardan 20-30% yuqori [5]. Bu esa nafaqat iqtisodiy jihatdan samarasiz, balki atrof-muhitga ham salbiy ta'sir ko‘rsatadi. Shu sababli, uzluksiz ishlovchi braga haydash apparatlarining nazariy asoslarini chuqur o‘rganish, ularning hisob-kitob metodologiyasini takomillashtirish va mahalliy sharoitga moslashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Mazkur tadqiqot ushbu apparatlarning energiya samaradorligini oshirish va ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish yo‘llarini aniqlash orqali spirt sanoatining barqaror rivojlanishiga hissa qo‘shishni maqsad qilgan. Uzluksiz braga haydash jarayonlari va apparatlari bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, J. Smith (2015) o‘z tadqiqotida rektifikatsiya kolonnalarida massoalmashinish jarayonlarining gidrodinamik xususiyatlarini o‘rganib, plastinkali kolonnalarning samaradorligini oshirish bo‘yicha yangi modellarni taklif qildi [6]. M. Patel (2018) braga haydash jarayonlarida energiya sarfini optimallashtirish maqsadida issiqlik reintegratsiyasi t ...