KURS ISHI

KIRISH Axborot texnologiyalari sohasi global miqyosda jadal rivojlanib bormoqda, veb-ilovalarning zamonaviy biznes jarayonlari va kundalik hayotdagi o‘rni beqiyos darajada oshib bormoqda. Gartner tadqiqotlariga ko‘ra, 2023-yilda bulutli hisoblashlar bozorining global hajmi 679 mlrd dollarni tashkil etib, 2024-yilda 20,4% o‘sish bilan 825 mlrd dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish bevosita veb-ilovalarning keng tarqalishi va ularning ma’lumotlar bazasi texnologiyalariga bo‘lgan talabini kuchaytiradi. O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish borasida ham salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda. Raqamli texnologiyalar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda axborot texnologiyalari sohasi eksporti 500 mln dollardan oshib, 2022-yilga nisbatan 2,5 baravar o‘sishni ko‘rsatdi [2]. Shu bilan birga, mamlakatda internet foydalanuvchilari soni 31 mln kishidan oshgan bo‘lib, bu umumiy aholining qariyb 87% ini tashkil etadi [3]. Mazkur raqamlar veb-ilovalarning va ularning asosini tashkil etuvchi ma’lumotlar bazalari, xususan, NoSQL texnologiyalariga bo‘lgan ehtiyojning naqadar dolzarb ekanligini yaqqol ko‘rsatadi. Ushbu raqamli transformatsiya jarayonida MongoDB kabi hujjatga yo‘naltirilgan ma’lumotlar bazalarini veb-ilovalarga integratsiya qilish korxonalarga ma’lumotlarni samarali boshqarish, miqyoslanish va yuqori ishlash samaradorligini ta’minlash imkonini beradi. Bugungi kunda veb-ilovalarda ma’lumotlar bazasi bilan ishlash masalasi tobora murakkablashib bormoqda. An’anaviy relyatsion ma’lumotlar bazalari (RDBMS) barcha turdagi ma’lumotlar va yuklamalar uchun har doim ham optimal yechim bo‘la olmaydi. Katta hajmli, strukturasiz yoki yarim strukturasiz ma’lumotlarni qayta ishlash, shuningdek, yuqori yuklamalar sharoitida tezkor miqyoslanishni ta’minlashda NoSQL ma’lumotlar bazalari, xususan MongoDB, muhim afzalliklarga ega. Mavjud veb-ilovalarning aksariyatida ma’lumotlar bazasi tanlash jarayonida texnik va iqtisodiy asoslar yetarli darajada tahlil etilmaganligi sababli, samaradorlik pasayishi, xarajatlarning oshishi va tizimning miqyoslanish imkoniyatlarining cheklanishi kabi muammolar kuzatilmoqda. Ayniqsa, O‘zbekiston sharoitida raqamli transformatsiya jarayonida keng qo‘llanilayotgan veb-ilovalarni loyihalashda MongoDB integratsiyasining amaliy jihatlari, risk tahlili va moliyaviy asoslash bo‘yicha chuqur ilmiy tadqiqotlarga ehtiyoj mavjud ...