KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O‘zbekiston Respublikasida internet foydalanuvchilar soni 31.6 milliondan oshib [1], umumiy aholining qariyb 88%ini tashkil etdi, bu esa raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanib borayotganidan dalolat beradi. Elektron tijoratning umumiy hajmi esa 2023-yil yakuniga ko‘ra 2022-yilga nisbatan 40%ga o‘sib, 38 trln so‘mga yetdi [2]. Shu bilan birga, global miqyosda raqamli ma’lumotlar hajmi eksponensial o‘sib bormoqda, ya’ni 2025-yilga kelib global data hajmi 181 zettabaytga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Bu statistik ma’lumotlar internetdagi ochiq ma’lumotlarning qiymati va ularni samarali yig‘ish hamda tahlil qilish vositalariga bo‘lgan talabning ortib borayotganini yaqqol ko‘rsatadi. Ayniqsa, Python dasturlash tilida web scraping texnologiyasini qo‘llash orqali yirik hajmdagi ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan tarzda yig‘ish va ularni biznes, tadqiqot yoki davlat boshqaruvi ehtiyojlari uchun qayta ishlash dolzarb vazifaga aylanmoqda. Bugungi kunda raqamli dunyoda ma’lumotlar oltin bilan tenglashtirilmoqda, biroq ularni samarali ravishda olish va tahlil qilish mexanizmlari O‘zbekiston sharoitida hali to‘liq shakllanmagan. Ko‘plab kompaniyalar va tadqiqotchilar o‘z ehtiyojlari uchun ma’lumotlarni qo‘lda yig‘ishga majbur bo‘lmoqda, bu esa vaqt va resurslar isrof bo‘lishiga olib keladi. Shu bilan birga, raqamli ma’lumotlarning yuridik maqomi, ulardan foydalanish etika qoidalari va xavfsizlik masalalari ham o‘z yechimini topmagan. Aynan shu sababli, Python’da web scraping texnologiyasini chuqur o‘rganish, uning imkoniyatlarini amaliyotda qo‘llash usullarini tahlil qilish va bu borada mavjud muammolarga yechim topish strategik ahamiyatga ega. Ushbu texnologiya bozorni o‘rganish, raqobatchilarni tahlil qilish, ijtimoiy tarmoqlardagi kayfiyatni baholash va hatto ilm-fan sohasidagi yangi tendensiyalarni aniqlashda mislsiz imkoniyatlar yaratishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab ilmiy ishlar olib borilgan. Misol uchun, M. K. K. M. Naude va J. P. Pretorius (2018) o‘z tadqiqotlarida veb-qirqish (web scraping) usullarini turli domenlarda qo‘llash imkoniyatlarini tahlil qilib, ma’lumotlar bazalarini shakllantirishda samaradorlikni oshirish yo‘llarini ko‘rsatib o‘tganlar [4]. Shu bilan birga, D. P. Yadav va S. Gupta (2019) Python’da veb-qirqish uchun Beautiful Soup va Scrapy kabi kutubxonalarning afzalliklari va k ...