KURS ISHI

KIRISH XIX asrning 70-90-yillarida Turkiston oʻlkasidagi qoʻzgʻolonlar, xususan Poʻlatxon qoʻzgʻoloni, mintaqa tarixida muhim iz qoldirgan va mustamlakachilikka qarshi kurashning yorqin namunasidir. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta’kidlashicha, tariximizning ushbu sahifalarini xolisona oʻrganish, ajdodlarimizning ozodlik yoʻlidagi fidoyiliklarini yosh avlodga yetkazish bugungi kunning dolzarb vazifasidir [1]. Soʻnggi yillarda mamlakatimizda tarixiy tadqiqotlarga berilayotgan e’tibor natijasida, xususan, Oʻzbekistonning mustaqillikka erishganining 33 yilligi munosabati bilan mustamlakachilik davri tarixiga qiziqish yana-da kuchaymoqda. Ushbu davrga oid arxiv materiallarini oʻrganish, yashirin qolgan sahifalarni ochish orqali xalqimizning oʻtmishini teranroq anglash imkoniyati yaratilmoqda. Bugungi kunda Turkiston oʻlkasi hududida joylashgan davlatlar, jumladan Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Turkmaniston Respublikalarida umumiy tarixiy ildizlarga ega boʻlgan mustamlakachilik davri oʻziga xos tarzda tadqiq etilmoqda, bu esa ushbu mavzuning mintaqaviy va global ahamiyatini oshirmoqda [2]. Bugungi kunda jahon miqyosida mustamlakachilik tarixini qayta koʻrib chiqish va mustamlakachilik jabr-zulmini chuqur tahlil qilishga qaratilgan tendensiya kuzatilmoqda. Ayniqsa, post-mustamlakachilik nazariyalarining rivojlanishi bilan mustamlakachi davlatlar tomonidan qoldirilgan meros va uning zamonaviy jamiyatlarga taʼsiri ilmiy jamoatchilik tomonidan qizgʻin muhokama qilinmoqda. Turkiston oʻlkasidagi qoʻzgʻolonlar ham bu kengroq kontekstda oʻzining alohida oʻrniga ega boʻlib, mazkur tadqiqot orqali mustamlakachilikka qarshi xalq harakatlarining sabab, kechishi va oqibatlarini chuqur oʻrganish muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Bu mavzu, xususan, milliy oʻzlikni anglash, mustaqillik qadriyatlarini mustahkamlash va yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash uchun fundamental ahamiyatga ega. Chor Rossiyasining Turkistonda yuritgan mustamlaka siyosati va unga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonlar zamirida yotgan ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va diniy omillarni tahlil qilish, bugungi kunda ham dolzarb boʻlgan adolat, erkinlik va mustaqillik masalalariga yangicha yondashish imkonini beradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha, xalqaro miqyosda Rossiya imperiyasining mustamlaka siyosati va unga qarshi kurashlar ko'plab olimlar ...