KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda global iqtisodiy landshaftda kuzatilgan o'zgarishlar, xususan, energiya resurslari narxlarining o'zgaruvchanligi va ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar, ko'plab mamlakatlarning Yalpi milliy mahsulot (YMM) dinamikasiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. Xalqaro Valyuta Jamg'armasi (XVF) prognozlariga ko'ra, 2023 yilda global YMM o'sishi 3.0% ni tashkil etgan bo'lsa, 2024 yilda bu ko'rsatkich 2.9% gacha sekinlashishi kutilmoqda [1]. Bu tendensiya jahon iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi uchun yangi choralar ko'rish zaruratini tug'dirmoqda. O'zbekistonda esa 2023 yilda Yalpi ichki mahsulot (YIM) o'sishi 6.0% ni tashkil etib, mamlakat iqtisodiyoti barqaror sur'atlarda rivojlanayotganini ko'rsatmoqda [2]. Biroq, aholi jon boshiga YIM bo'yicha mintaqadagi ba'zi davlatlardan ortda qolayotgani va iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish zarurati, YMMni oshirishga qaratilgan chuqur tadqiqotlar va amaliy mexanizmlarni ishlab chiqishni dolzarb vazifaga aylantiradi. Ayniqsa, O'zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jarayonida, eksport salohiyatini oshirish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish YMM o'sishining asosiy drayverlaridan biri hisoblanadi. Misol uchun, 2023 yilda O'zbekistonning eksport hajmi 24.3 milliard dollarga yetgan bo'lsa-da, bu ko'rsatkichni yanada oshirish orqali YMMga qo'shiladigan hissa hajmini kuchaytirish uchun qo'shimcha resurslar va strategik yondashuvlar talab etiladi [3]. Ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi hozirgi global iqtisodiy sharoitlarda yanada ortmoqda. Dunyo miqyosida resurslar tanqisligi, iqlim o'zgarishi va geosiyosiy keskinliklar iqtisodiy o'sishga xavf solayotgan bir paytda, YMMni oshirish orqali mamlakatning iqtisodiy barqarorligini ta'minlash va aholi turmush darajasini yaxshilash har qanday davlat uchun ustuvor vazifa bo'lib qolmoqda. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, xususan, tadbirkorlik muhitini yaxshilash, raqamlashtirishni jadallashtirish va infratuzilmani modernizatsiya qilish kabi chora-tadbirlar iqtisodiy o'sishga mustahkam zamin yaratmoqda. Biroq, agrar sektorda samaradorlikni oshirish, sanoatni diversifikatsiya qilish va yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni ko'paytirish, shuningdek, moliyaviy bozorlarni rivojlantirish YMMni oshirishda hal etilishi lozim bo'lgan asosiy muammolar his ...