KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) real o‘sishi 6,0% ni tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich global iqtisodiy pasayish fonida sezilarli yutuq bo‘lib, investitsiyalarning 22,5% ga oshishi [2] va eksport hajmining 24,0% ga o‘sishi [3] bilan mustahkamlangan. Ayniqsa, sanoat ishlab chiqarish hajmi 5,6% ga, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish 4,1% ga va xizmatlar sohasi 7,3% ga o‘sganligi [1] Yangi O‘zbekiston iqtisodiyotining diversifikatsiya qilinish tendensiyalarini ko‘rsatadi. Shuningdek, aholi jon boshiga YaIM hajmi 2023-yilda 2400 AQSH dollariga yetdi [1], bu esa mamlakatning o‘rta daromadli davlatlar qatoriga kirishiga zamin yaratmoqda. Ushbu tadqiqot mavzusi, ya’ni Yangi O‘zbekiston iqtisodiyotining rivojlanish tendensiyalari, hozirgi kunda strategik ahamiyatga ega. Chunki mamlakat Prezidentining 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Taraqqiyot strategiyasida har bir viloyatning o‘ziga xos iqtisodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarish, innovatsion iqtisodiyotni shakllantirish va raqamli transformatsiyani jadallashtirish ustuvor vazifalar sifatida belgilangan [4]. Biroq, global inflyatsion bosimlar, mintaqaviy geosiyosiy keskinliklar va ichki tarkibiy muammolar, masalan, energiyaga bo‘lgan talabning ortishi, infratuzilma kamchiliklari va raqobatbardoshlikni oshirish zarurati kabi omillar iqtisodiy barqarorlik va o‘sishga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shuning uchun, mavjud tendensiyalarni chuqur tahlil qilish, potentsial xavflarni baholash va barqaror rivojlanish uchun aniq tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning dolzarb masalasidir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon iqtisodiy nazariyasida iqtisodiy o‘sish va rivojlanish muammolari ko‘plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Robert Solow (1956) o‘zining neo-klassik o‘sish modelida kapital to‘planishi va texnologik taraqqiyotning iqtisodiy o‘sishdagi rolini nazariy asoslab bergan [5]. Paul Romer (1986) endogen o‘sish nazariyasi doirasida innovatsiyalar, inson kapitali va bilimlarning iqtisodiy o‘sishning ichki omillari ekanligini ta’kidlagan [6]. Daron Acemoglu va James Robinson (2012) o‘zlarining "Nima uchun millatlar muvaffaqiyatsizlikka uchraydi?" asarlarida inklyuziv institutlar va siyosiy tizimlarning iqtisodiy taraqqiyot uchun hal qiluvchi ahamiyatini ko‘rsatib berganlar [7]. Dani Rodrik (2008 ...