MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi globallashuv jarayonlari va madaniyatlararo muloqotning kuchayib borayotgan sharoitida har bir xalqning o'ziga xos milliy qadriyatlari, adabiy merosi va ma'naviy ildizlarini chuqur anglash, ularni ilmiy asosda tadqiq etish, dunyo hamjamiyatiga tanitish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, turkiy xalqlarning umumiy adabiy xazinasining eng muhim durdonalaridan biri bo'lgan Mahmud Koshg'ariyning "Devonu lug'otit turk" asari nafaqat qimmatli lingvistik manba, balki turkiy tilning boy leksik-semantik qatlamlarini, dialektologik xususiyatlarini, o'ziga xos grammatik tuzilishini aks ettiruvchi fundamental lug'atdir. Shu bilan birga, mazkur asar turkiy xalqlarning XI asrdagi hayoti, urf-odatlari, e'tiqodlari, madaniy qadriyatlari, ijtimoiy-siyosiy munosabatlari, falsafiy qarashlari, ayniqsa, boy og'zaki ijodi, epik an'analari, lirik she'riyati, xalq maqollari va iboralarini o'zida mujassam etgan noyob adabiy-etnografik manbadir. Asarning adabiy-badiiy qatlami, undagi poetik namunalarning o'ziga xosligi va badiiy quvvati bugungi kunda ham o'zining tadqiqot salohiyatini yo'qotmagan. Zero, ushbu bebaho asardagi adabiy namunalar turkiy xalqlar adabiyotining qadimgi ildizlarini, uning shakllanish va rivojlanish bosqichlarini yoritishda fundamental ahamiyatga ega. Shu bois, "Devonu lug'otit turk"dagi badiiy-adabiy namunalarning poetikasini ilmiy jihatdan tahlil etish, ularning turkiy adabiyotning keyingi taraqqiyotiga ko'rsatgan ta'sirini o'rganish muhim nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqotning asosiy muammosi "Devonu lug'otit turk" asarida jamlangan badiiy-adabiy namunalarning faqatgina lingvistik illu-stratsiyalar sifatida emas, balki mustaqil badiiy qimmatga ega bo'lgan poetik matnlar sifatida chuqur tahlil etilmaganligidadir. Garchi asar ko'plab tilshunoslar, tarixchilar va etnologlar tomonidan keng tadqiq etilgan bo'lsa-da, undagi she'riy parchalar, maqollar, hikmatli so'zlar va boshqa folklor materiallari badiiy adabiyot nazariyasi, poeti ...