Samuel Hatingtonning Sivilizaciya to'qnashuvi va yangi dunyo ta'rtibi

XX asr oxiri va XXI asr boshlarida geosiyosiy landshaft tub o'zgarishlarga yuz tutdi, Sovuq urushning yakunlanishi bilan g'oyaviy kurashning o'rnini madaniy va sivilizatsion qarama-qarshiliklar egallay boshladi. Samuel Huntingtonning "Sivilizatsiyalar to'qnashuvi va jahon tartibining qayta tiklanishi" asari ushbu yangi davrni tushuntirishga urinib, kelajakdagi global nizolarning asosiy sababini madaniyatlar o'rtasidagi farqlarda ko'rdi. Garchi ushbu nazariya ko'plab munozaralarga sabab bo'lsa-da, u dunyoning diniy va madaniy bo'linishlarining ahamiyatini ta'kidlab, davlatlararo munosabatlarni tahlil qilishda yangi paradigmani taklif qildi. Huntingtonning asosiy g'oyasi shundaki, Sovuq urushdan keyingi davrda davlatlararo to'qnashuvlar ideologiyalar yoki iqtisodiy manfaatlar emas, balki turli sivilizatsiyalarning madaniy va diniy qadriyatlari o'rtasidagi farqlar asosida yuzaga keladi, va bu sivilizatsiyalar o'rtasidagi chegara chiziqlari kelajakdagi geosiyosiy ziddiyatlarning asosiy maydoniga aylanadi.