MUSTAQIL ISH

KIRISH Jaloliddin Rumiyning 'Ma'naviy masnaviy' asari nafaqat Sharq, balki butun jahon adabiyoti va falsafiy tafakkuri xazinasidagi eng ulug'vor durdonalardan biridir. Ushbu noyob asar asrlar davomida insoniyatning ruhiy-ma'naviy qidiruvlariga javob berib kelmoqda, uning falsafiy chuqurligi, badiiy barkamolligi va tasavvufiy mohiyati olimlar, faylasuflar va adabiyotshunoslar diqqat markazida bo'lib keladi. Bugungi globallashuv va tezkor o'zgarishlar davrida insoniyat ma'naviy inqiroz, qadriyatlar ziddiyati va o'zlikni anglash muammolari bilan yuzma-yuz kelmoqda. Bunday sharoitda, Rumiynning 'Masnaviy'si kabi asarlar insonning ichki dunyosiga nazar solish, borliqning mohiyati va mavjudotning xodisaviy ko'rinishlari o'rtasidagi munosabatni chuqur anglash uchun beqiyos manba bo'lib xizmat qiladi. Mohiyat va xodisa tushunchalari falsafa tarixida azaldan markaziy o'rin egallagan bo'lib, ular borliq, bilish va insonning o'rni haqidagi eng fundamental savollarga javob izlashda muhim ahamiyatga ega. Rumiy o'zining tasavvufiy tafakkuri orqali ushbu murakkab falsafiy tushunchalarni badiiy va lirik obrazlar, hikmatli hikoyalar va ramzlar vositasida mahorat bilan yoritgan. Bu esa asarning dolzarbligini yanada oshirib, uni zamonaviy tadqiqotlar uchun ham nazariy, ham amaliy jihatdan qimmatli qiladi, chunki u zamonaviy inson uchun o'zlikni anglash, hayot mazmunini topish va ma'naviy uyg'onish yo'lidagi savollarga javob berishda ilhom manbai bo'lishi mumkin. Rumiy 'Masnaviy'sining dastlabki ikki daftarida mohiyat va xodisa masalalariga bevosita va bilvosita murojaat qiladi, ammo ularning o'zaro dialektik aloqasi, bir-birini taqozo etishi hamda rumiyona tasavvufiy talqini chuqur va tizimli ravishda tahlil qilinmagan. Mavjud ilmiy adabiyotlarda asarning ko'plab boshqa jihatlari – ishq, ma'rifat, ramziylik kabi mavzularga keng e'tibor berilgan bo'lsa-da, mohiyat va xodisa tushunchalarining falsafiy-metodologik tahlili, ularning Rumiy tasavvufidagi o'rni va ahamiyati ko'pincha umumiy ...