MUSTAQIL ISH

KIRISH O'zbek tili tarixi fanining eng fundamental masalalaridan biri milliy adabiy tilimizning shakllanish va taraqqiyot bosqichlarini har tomonlama o'rganish, uning boy leksik-grammatik qatlamini tahlil qilish hamda ushbu jarayonlarda yaratilgan muhim ilmiy-nazariy asarlarning ahamiyatini baholashdan iboratdir. Til taraqqiyoti jamiyat taraqqiyoti bilan uzviy bog'liq bo'lib, har bir davrning ijtimoiy-siyosiy, madaniy va ilmiy-texnik rivojlanishi tildagi o'zgarishlarda o'z aksini topadi. Ayniqsa, adabiy tilning me'yorlashuvi va uning ilmiy grammatikasining shakllanishi xalqning ma'naviy-madaniy yuksalishida hal qiluvchi rol o'ynagan. Bu jihatdan XV asrning buyuk mutafakkiri, shoir va davlat arbobi Alisher Navoiyning "Muhokamat ul-lug'atayn" asari o'zbek adabiy tilining takomilida, uning ilmiy grammatik asoslarini yaratishda nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu asar nafaqat ikki tilni qiyosiy o'rganishga bag'ishlangan fundamental lug'aviy ish, balki o'zbek tilining boy imkoniyatlarini, uning leksik va grammatik xususiyatlarini ilmiy asosda ochib bergan ilk grammatik manba sifatida ham qimmatlidir. Shu bois, "Muhokamat ul-lug'atayn"ning o'zbek tilining ilmiy grammatikasi sifatida o'rganilishi, uning adabiy til takomilidagi lug'at va grammatik asarlar qatorida tutgan o'rni bugungi kun filologiya fani oldida turgan dolzarb vazifalardan biridir. Globalizatsiya va axborot texnologiyalari davrida milliy tillarning o'ziga xosligini saqlash, ularni ilmiy asosda tadqiq etish, shu bilan birga, til tarixining chuqur qatlamlarini o'rganish orqali uning bugungi holati va kelajakdagi rivojlanish tendensiyalarini belgilash g'oyat muhim. O'zbek tilshunosligi oldida turgan asosiy muammo shundaki, milliy tilimizning dastlabki ilmiy-nazariy asoslari, ayniqsa grammatik jihatdan, qadimiy manbalarda qanday aks etganligi to'liq va kompleks tarzda o'rganilmagan. Mavjud tadqiqotlar asosan tilning leksik-semantik jihatlariga yoki ayrim morfemik xususiyatlariga e'tibor qaratgan bo'lsa-d ...