MUSTAQIL ISH

KIRISH Mumtoz adabiyotshunoslikda qofiya ilmi masalasi, o'zbek adabiyoti, shuningdek, umuman Sharq adabiyoti tarixini chuqur anglash va qadrlash uchun nihoyatda muhim ahamiyatga ega. Klassik she'riyatning asosi hisoblangan qofiya, faqatgina tovush uyg'unligi emas, balki ma'no, badiiy ifoda va uslubiy birlikni ta'minlovchi murakkab poetik hodisa sifatida namoyon bo'ladi. Uning mohiyatini tushunish, mumtoz matnlar tahlilida yuzaga keladigan ko'plab savollarga javob topishga, asarlarning estetik va falsafiy qatlamlarini ochishga yordam beradi. Bugungi kunda jahon adabiyotshunosligida klassik merosga bo'lgan qiziqish ortib borayotgani, ayniqsa, Sharq madaniyati va adabiyotining o'ziga xos xususiyatlarini o'rganishga qaratilgan intilishlar bu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Qofiya ilmining tarixiy taraqqiyoti, uning nazariy asoslari va amaliy qo'llanilishi bo'yicha olib boriladigan tadqiqotlar, nafaqat o'tmishdagi adabiy maktablar va ularning poetik prinsiplarini yoritadi, balki zamonaviy adabiyotshunoslikning metodologik bazasini boyitishga ham xizmat qiladi. Shu bilan birga, milliy o'zlikni anglash, adabiy merosni avlodlarga yetkazish hamda zamonaviy ijodkorlikda mumtoz an'analardan ilhom olish nuqtai nazaridan ham mazkur mavzu beqiyosdir. U klassik she'riyatning teranligini, uning badiiy kuchini va davrlar osha saqlanib qolgan ahamiyatini yorqin namoyon etadi. Shunga qaramay, mumtoz adabiyotshunoslikdagi qofiya ilmining nazariy va amaliy jihatlari bo'yicha tizimli, kompleks tadqiqotlar yetarlicha emas. Aksariyat ishlarda qofiya faqatgina bir unsurni sifatida o'rganiladi, uning tasavvufiy va falsafiy ildizlari, she'riyatdagi funksional yuklamasi, turli poetik maktablardagi evolyutsiyasi chuqur tahlil qilinmaydi. Shuningdek, mavjud manbalardagi ma'lumotlar tarqoq holda bo'lib, ular orasidagi bog'liqliklar va nazariy umumlashmalar kamdan-kam holatlarda ko'rsatilgan. Bu esa mumtoz poetikaning ushbu muhim jabhasiga oid umumiy tasavvur hosil qilishni qiyinlashtira ...