MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi kunda texnologik taraqqiyot sur'ati tobora ortib borayotgan bir sharoitda, har qanday muhandislik tizimining barqarorligi va samaradorligini ta'minlash masalasi jiddiy ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, o'rnatilgan tizimlar, ya'ni aniq bir vazifani bajarish uchun yaratilgan avtomatlashtirilgan tizimlar turli sohalarda, jumladan, sanoat, tibbiyot, transport va uy-ro'zg'or texnikasida keng qo'llanilmoqda. Bu tizimlarning asosiy vazifasi tashqi omillarning ta'siriga qaramasdan, belgilangan ish rejimini aniq va barqaror ushlab turishdir. Masalan, ishlab chiqarish jarayonlarida haroratni ma'lum bir darajada bir xil ushlab turish mahsulot sifatini nazorat qilishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Shu nuqtai nazardan, o'rnatilgan tizimlarda samarali boshqaruv mexanizmlarini yaratish dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. PID (Proportsional-Integral-Differensial) regulyatorlari esa ushbu vazifalarni bajarishda eng keng tarqalgan va samarali usullardan biri bo'lib, ularning nazariy asoslarini chuqur o'rganish va amaliy qo'llanilishini tahlil qilish muhim ilmiy va texnik vazifalardan sanaladi. [rasm]} O'rnatilgan tizimlarda kuzatiladigan turli xil dinamik jarayonlar, masalan, haroratni nazorat qilish, tezlikni rostlash yoki bosimni tartibga solish kabi murakkabliklar boshqaruv tizimini loyihalashda ma'lum qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. Tizimning tashqi shovqinlarga nisbatan sezgirligi, o'zgaruvchan yuklar va o'zi dinamikasining notekisligi jarayon parametrlari belgilangan qiymatdan chetlanishiga olib kelishi mumkin. Ushbu muammo PID regulyatorlarining optimal sozlanishi va ularning turli tizim elementlari bilan integratsiyasini tadqiq qilish orqali hal etilishi mumkin. Tadqiqotimizning asosiy maqsadi PID regulyatorlarining nazariy asoslarini, ularning har bir komponenti (P, I, D) tizim dinamikasiga ta'sirini, hamda ularning o'rnatilgan tizimlarda, xususan, haroratni bir xil ushlab turish kabi aniq misollar orqali amaliy qo'llanilishini chuqur o'rganishdan iboratdir. ...