MUSTAQIL ISH

KIRISH Islom huquqi va inson huquqlari o'rtasidagi munosabatlar XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab global intellektual va huquqiy bahslarning markaziy nuqtalaridan biriga aylandi. Bu bahslar xususan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 1948 yilda qabul qilingan Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining (IHUD) universal tabiati va uning islom jamiyatlari kontekstida qo'llanilishi atrofida kechgan. Ushbu diskussiyalar doirasida ko'plab musulmon davlatlari va tashkilotlari IHUDga muqobil yoki uni to'ldiruvchi hujjatlar ishlab chiqishga intilishgan. Qohira deklaratsiyasi aynan shunday intilishlarning yorqin namunasi bo'lib, u Islom konferensiyasi tashkiloti (hozirgi Islom hamkorlik tashkiloti, IHT) tomonidan 1990 yilda qabul qilingan. Ushbu deklaratsiya nafaqat musulmon dunyosining inson huquqlari borasidagi o'ziga xos qarashlarini aks ettiradi, balki islomiy tamoyillar asosida huquqiy doiralar yaratishga urinishdir. Qohira deklaratsiyasi musulmon davlatlarida huquqiy tizimlarni tahlil qilishda, islom huquqining zamonaviy talqinlarini o'rganishda va umuman, din va huquq o'zaro ta'siri masalasini tushunishda muhim o'rin tutadi. Uning mazmuni va qabul qilinish tarixi dunyodagi islomiy davlatlarning o'ziga xos madaniy va diniy xususiyatlarini inson huquqlari konsepsiyasi bilan uyg'unlashtirishga bo'lgan urinishlarini ko'rsatadi. Bu esa mazkur hujjatni bugungi kunning global huquqiy va ijtimoiy-siyosiy kontekstida ayniqsa dolzarb qiladi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, Qohira deklaratsiyasi bugungi kunda ham xalqaro huquq, inson huquqlari va dinshunoslik sohalarida qizg'in bahslarga sabab bo'lmoqda. Bir tomondan, u islom huquqi (shariat) ni inson huquqlari bilan uyg'unlashtirishga qaratilgan harakat sifatida qaraladi, boshqa tomondan esa, ba'zi tahlilchilar uni IHUD tamoyillariga zid keluvchi va inson huquqlarining universal xarakterini cheklovchi hujjat sifatida tanqid qiladilar. Bu qarama-qarshi yondashuvlar Qohira deklaratsiyasining nafaqat tarixiy va huquqiy ...