MUSTAQIL ISH

KIRISH Hozirgi zamon texnologik taraqqiyoti energiya samaradorligi, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish va atrof-muhitga salbiy ta'sirlarni kamaytirish masalalariga ustuvor ahamiyat bermoqda. Ushbu global tendentsiyalar fonida termoelektrik hodisalarni chuqur tahlil qilish va ularning amaliy qo'llanilishini o'rganish juda dolzarb ahamiyat kasb etadi. Termoelektr hodisalar, ya'ni harorat farqi tufayli elektr toki hosil bo'lishi (Zebek effekti) yoki aksincha, elektr toki o'tkazilganda harorat farqining yuzaga kelishi (Peltier effekti) kabi jarayonlar energiyani bevosita bir turdan ikkinchisiga aylantirish imkoniyatini beradi. Bu esa, an'anaviy energiya konvertatsiya usullarida mavjud bo'lgan ko'plab kamchiliklarni bartaraf etishga yordam beradi. Masalan, issiqlik dvigatellarining yuqori shovqin darajasi, murakkab mexanik qismlari va cheklangan samaradorligi termoelektrik qurilmalarida kuzatilmaydi. Shu bois, sanoatda, avtomobilsozlikda, kosmik texnologiyalarda va hatto tibbiyotda isrof bo'layotgan issiqlik energiyasini foydali elektr energiyasiga aylantirish imkoniyati juda jozibador bo'lib, energiya muammosini hal qilishda muhim rol o'ynaydi. Materialshunoslikdagi so'nggi yutuqlar, xususan, nanostrukturali materiallar va yangi termoelektrik yarimo'tkazgichlarning kashf etilishi termoelektrik qurilmalarining samaradorligini sezilarli darajada oshirishga zamin yaratdi, bu esa ushbu sohaga bo'lgan ilmiy va amaliy qiziqishni yanada kuchaytirdi. Termoelektrik hodisalarning chuqur nazariy va amaliy tahlili bugungi kunda bir qator muammolarni hal etishga qaratilgan. Birinchi navbatda, mavjud termoelektrik materiallarning samaradorligi, ayniqsa yuqori haroratlarda, hali ham amaliy qo'llanilish uchun optimal darajada emas. Bu muammo ko'pincha termoelektrik materiallarning yuqori elektr o'tkazuvchanligi va past issiqlik o'tkazuvchanligini bir vaqtning o'zida ta'minlashdagi qiyinchiliklar bilan bog'liq. Ikkinchidan, termoelektrik qurilmalarning ishlab chiqarish ...