KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining 100 ichida qo‘shish va ayirish ko‘nikmalarini o‘zlashtirish darajasi o‘rtacha 78% ni tashkil etadi, ammo bu ko‘rsatkich hududlar va maktablar kesimida sezilarli farqlanadi, ba’zi chekka hududlarda bu ko‘rsatkich 65% gacha tushishi mumkin [1]. Shu bilan birga, UNICEF tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, rivojlanayotgan mamlakatlardagi bolalarning 30-40% i elementar matematik amallarni bajarishda qiyinchiliklarga duch keladi, bu esa ularning keyingi akademik muvaffaqiyatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi [2]. Bu holat, o‘quv jarayonida barcha o‘quvchilarning individual qobiliyatlari va ehtiyojlarini inobatga oladigan samarali pedagogik yondashuvlarni joriy etish zaruratini yaqqol ko‘rsatadi. Jahon miqyosida tabaqalashtirilgan ta’limni joriy etish orqali o‘quvchilarning akademik ko‘rsatkichlari o‘rtacha 15-20% ga oshishi mumkinligi isbotlangan [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki an’anaviy, bir xil ta’lim yondashuvi har bir o‘quvchining shaxsiy xususiyatlarini, jumladan, ularning kognitiv yuklamasini, o‘rganish tezligini va Yaqin rivojlanish zonasini (ZPD) to‘liq hisobga olmasligi mumkin. Natijada, ba’zi o‘quvchilar o‘quv materialini tez o‘zlashtirib, zerikishni boshlasa, boshqalar ortda qolib ketadi va matematikaga bo‘lgan qiziqishi susayadi. O‘zbekiston ta’lim tizimida ham bunday muammolar kuzatilmoqda, ayniqsa 1-4-sinf o‘quvchilari orasida matematik asoslarni shakllantirishda bu holat sezilarli darajada namoyon bo‘ladi [4]. Qo‘shish va ayirish amallari matematik bilimlarning poydevori hisoblanib, ularni to‘g‘ri o‘zlashtirmaslik keyingi murakkab matematik tushunchalarni o‘zlashtirishda jiddiy to‘siqlarni keltirib chiqaradi. Shuning uchun, tabaqalashtirilgan ta’limdan foydalanish, har bir o‘quvchiga o‘zlashtirish darajasiga mos vazifalar berish orqali bu muammolarni hal etishga yordam beradi va ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha dunyo miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Carol Ann Tomlinson (2001) o‘zining “The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners” nomli asarida tabaqalashtirilgan ta’limning asosiy tamoyillarini ishlab chiqqan va ularni amaliyotga tatbiq etish mexanizmlarini tushuntirgan [5]. Benjamin Bloom (1956) ta’lim takson ...