KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil yakunlari boʻyicha yuqori texnologiyali va innovatsion iqtisodiyot sohalarida kadrlar yetishmovchiligi 25% ni tashkil etdi [1]. Ta’lim inspeksiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, umumta’lim maktab bitiruvchilarining 38% ga yaqini matematika fanidan kamida "qoniqarli" baho olgan [2]. Shu bilan birga, “O‘zbekiston-2030” strategiyasida innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish uchun STEM ta’limiga e’tibor qaratilgan bo‘lib, bu yo‘nalishda malakali kadrlarni tayyorlashning asosi aynan matematika, xususan, algebraik materiallarni samarali o‘qitishdan boshlanadi [3]. Global miqyosda esa, DPA (Digital Public Administration) xalqaro tashkilotining 2022-yilgi hisobotiga koʻra, jahon iqtisodiyoti uchun har yili 100 milliondan ortiq malakali IT-mutaxassislar yetishmaydi, ularning asosiy tayanchi matematika bilimlari hisoblanadi [4]. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, matematik savodxonlik darajasining 1% ga oshishi mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YaIM) 0.5% ga o‘sishini ta’minlaydi [5]. Bu raqamlar matematika, ayniqsa algebraik tushunchalarni o‘zlashtirishning iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyatini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Algebraik materiallarni oʻqitish metodikasi bugungi kunda jamiyatning raqamli transformatsiyasi va iqtisodiyotning texnologik rivojlanishi sharoitida yanada dolzarblik kasb etmoqda. PISA (Programme for International Student Assessment) dasturi doirasida oʻtkazilgan soʻnggi baholashlarda Oʻzbekistonlik oʻquvchilarning matematika boʻyicha natijalari xalqaro oʻrtacha koʻrsatkichlardan past boʻlib, bu algebraik bilim va koʻnikmalarni rivojlantirishda jiddiy boʻshliqlar mavjudligini koʻrsatadi [6]. Shu bois, mavjud oʻqitish usullarini tanqidiy tahlil qilib, ularni zamonaviy pedagogik yondashuvlar, ilgʻor texnologiyalar va xalqaro tajribalar asosida takomillashtirish zarurati tugʻilmoqda. Bu, oʻz navbatida, oʻquvchilarning analitik va mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga, ularni keyingi ta’lim bosqichlariga va mehnat bozoriga tayyorlashga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli olimlar tomonidan chuqur tadqiq qilingan. Xalqaro miqyosda, Jean Piaget (1960) konstruktivizm nazariyasini ishlab chiqib, o‘quvchilar bilimlarni o‘z faoliyatlari orqali qurishini isbotlagan va bu algebraik tushunchalarni shakllantirishda muhim ahamiyatga ega [7]. Lev Vygotsky (1978) esa ijtimoiy-madaniy na ...