KURS ISHI

KIRISH XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Turkistonda kechgan jadidchilik harakati mintaqa xalqlari ma'naviy uyg'onishida muhim rol o'ynadi. Bu davr jamiyatning barcha sohalarida, jumladan, oila institutida ham tub islohotlarga bo'lgan ehtiyojni yuzaga chiqardi. Abdurauf Fitrat (1886-yilda Buxoroda tug'ilgan) o'zining serqirra ijodi bilan shu davrning eng yirik namoyandalaridan biri bo'lib, uning asarlarida milliy o'zlikni anglash, ma'rifatparvarlik, oila va farzand tarbiyasi kabi masalalar markaziy o'rin egallaydi. Ayniqsa, uning "Oila" asari dastlab 1914-yilda nashr etilgan bo'lib, o'zbek oilasida baxtli turmush qurish, farzandlarni to'g'ri tarbiyalash hamda ayol va erkakning oiladagi o'rni haqidagi progressiv g'oyalarni ilgari suradi [3]. "Rahbari najot yoxud Baxtsiz odamlarning ikki toifasi" risolasida esa inson baxt-saodati va jamiyat ravnaqiga to'siq bo'luvchi illatlar chuqur falsafiy tahlil etiladi [4]. Fitratning bu qarashlari o'z davri uchun ilg'or bo'lib, jamiyatni ilm-ma'rifat, adolat va taraqqiyot yo'liga boshlashga qaratilgan edi. Bugungi kunda ham Abdurauf Fitrat kabi ma'rifatparvarlarning oila, tarbiya va jamiyat haqidagi g'oyalari o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Globallashuv jarayonlari, axborot texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi, madaniy transformatsiyalar oqibatida oilaviy qadriyatlar, farzand tarbiyasi modellari va oila instituti oldida yangi chaqiriqlar yuzaga kelmoqda. Zamonaviy jamiyatda oilaviy munosabatlardagi muammolar, ajrimlarning ko'payishi, bolalar tarbiyasidagi turli xil yondashuvlar, yoshlar orasida ma'naviy bo'shliqning paydo bo'lishi Fitratning bu boradagi falsafiy merosiga qayta murojaat etishni zarur qiladi. Uning oilani mustahkamlash, farzandlarga zamonaviy bilimlar bilan birga milliy qadriyatlarni singdirish, shaxsni barkamol etib voyaga yetkazish borasidagi fikrlari yangi avlod uchun qimmatli yo'l-yo'riq bo'lib xizmat qilishi mumkin. Bu masalalarga to'g'ri yechim topish, ayniqsa, ma'naviy-axloqiy jihatdan barqaror jamiyat qurish uchun Fitrat g'oyalarining zamonaviy interpretatsiyasi juda muhimdir. Abdurauf Fitrat ijodi va falsafiy qarashlari O'zbekiston ilm-fani tomonidan keng o'rganilgan bo'lib, uning merosini tahlil etishga bag'ishlangan ko'plab tadqiqotlar mavjud. Jumladan, A.A. Abduqodirov jadidchilik harakati va milliy uyg'onishdagi Fitratning o'rnini tahlil qilgan [2]. X. Boltaboyev o'zbek jadidchilik adab ...