KURS ISHI

KIRISH Dunyo xalqlarining madaniy umumiyliklari va farqlari falsafiy tadqiqotlar uchun ham nazariy, ham amaliy jihatdan nihoyatda dolzarb mavzu hisoblanadi. O'zbekistonning madaniy xilma-xilligi va global integratsiyalashuv jarayonlari kontekstida bu masala yanada chuqur ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'kidlashicha, "Bugungi kunda jahon miqyosida madaniyatlararo muloqot va o'zaro tushunishga bo'lgan ehtiyoj har qachongidan ham oshgan. Madaniyatlararo ko'priklar qurish orqali xalqlar o'rtasidagi do'stlik va hamkorlikni mustahkamlash ustuvor vazifadir" [1]. O'zbekistonda 2023-yilda 140 dan ortiq millat va elat vakillari tinch-totuv yashab, o'z milliy madaniyatlarini rivojlantirmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar mamlakatda madaniy xilma-xillikni boshqarish va uning global tendensiyalar bilan uyg'unligini ta'minlash muhimligini ko'rsatadi. Globalizatsiya jarayonlari esa madaniy almashinuvlarni tezlashtirib, 2022-yilda madaniyat va ijodiy industriyalar jahon yalpi ichki mahsulotining 3,1% ini tashkil etib, 2,25 trillion dollardan ortiq daromad keltirgan [3], bu esa madaniy merosni saqlash va rivojlantirishning iqtisodiy ahamiyatini ham ko'rsatadi. Ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi, shuningdek, dunyo miqyosida madaniyatlararo ziddiyatlarning ortib borishi va o'zaro tushunishga bo'lgan zaruratning kuchayishi bilan izohlanadi. Terrorizm, ekstremizm va ksenofobiya kabi global tahdidlar ko'pincha madaniy tafovutlarni noto'g'ri talqin qilish va manipulatsiya qilish oqibatida yuzaga keladi. Global ko'chish jarayonlari natijasida 2023-yilda dunyo aholisining qariyb 3,6% i, ya'ni 281 milliondan ortiq kishi xalqaro miqyosda immigratsiya qilgan [4], bu esa turli madaniyatlarning bir-biriga yaqinlashishi va integratsiyalashuvini talab qiladi. Shu bilan birga, madaniy umumiyliklarni anglash va ularni targ'ib qilish orqali umuminsoniy qadriyatlarni mustahkamlash, madaniy farqlarni hurmat qilish va ulardan samarali foydalanish jamiyatda barqarorlik va rivojlanishga xizmat qiladi. Mavjud muammolar shundan iboratki, globallashuv sharoitida ba'zi madaniyatlarning ustunlikka intilishi yoki kichik madaniyatlarning yo'qolib ketish xavfi mavjud bo'lib, bu hodisalarning oldini olish va madaniy xilma-xillikni saqlab qolish uchun aniq mexanizmlar ishlab chiqilmagan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda ko'plab ol ...